http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl OGRODNICTWO pl http://backend.userland.com/rss http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=34#p34 34@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl . Szczaw polny- podzial kep(wysiewamy orzeszki) ziemniak- bulwy60-80g zuzycie materialu 1000-3000kg/ha termin sadzenie IV-V rostawa 50-60x40-50cm. Przygotowanie materialu sadzeniowego: sortowanie pobudzanie i podkiełkowanie zaprawianie, sortowanie 3,0-4,5cm sadzimu 20-35; 4,5-6,0 sadzimy 25-30 pobudzenie 2-3tyg przed sadzeniem temp 10C kielki1-2mm dl;a odmian poznych. Podkiełkowywanie 6-8tyg przed sadzeniem oświetlenie przez 10-12godz temp 12-15C wilgotność 85-90%. Wrażliwość warzyw na wilg gleby zalezy od: systemu korzeniowego i jego dl stosunku masy nadziemnej do masy korzeni. Podzial warzyw ze względu na wymagania w stosunku do wilg gleby: bardzo wymagające: brokul kalafior kalarepa kapusta pekinska ogorek rzodkiewka slata seler, wymagające: cebula czosnek fasola szparagowa kapusta brukselska, papryka pomidor karlowy por ziemniak wczesny, srednio wymagające: chrzan dynia groch ielny jarmuz marchew pietruszka rabarbar. Malo wymagające: burak ćwikłowy pomidor wysokorosnacy szparg. Okresy największej wrażliwości warzyw na niedobor wody w glebie: brokul kalafior-zawiazywanie i przyrost roz, dynia ogorek zawiazywanie owocow kwitnienie. Fazy krytyczne: faza wykształcenia korzeni lub kielkowania, faza przyrostu masy roslin, faza dojrzewania. Wystaraczajaca ilość wody wpływa na niktore cechy jakościowe warzyw np. fasola szparagowa- mniejsza zawartość wlokna lepsze wypelnianie strąków. Ocena niedoboru wody w glebie: zawartość wody w stosunku do polowej pojemności wody(ppw) potencjal wody w glebie. Woda dostepnadla roslin- jest roznica pomiedzy ilością wody przy polowej pojemności wodnej (ppw) a ilością wody przy trwalym punkcie więdnięcia(tpw) ciezar objętościowy gleby x[ppw-tpw]x500mm/100 i to się rowna. Metody pomiaru H2O: wagowa roznica mas gleby świeżej i po wysuszeniu 105C tensometryczna roznica cisnien pomiedzy gleba a umieszczonym w niej saczkiem. Oporowa: elektrometryczna pomiar oporu elektrycznego pomiedzy elektrodami. Men tronowa pomiar liczby spowolnionych neutronow. Nawadnianie bruzdowe: zalewowe i podsiakanie. Deszczowanie:  zalety:prosty sposób instalacji, niezależny od ukształtowania terenu, ochrona przed przymrozkami nawadnienie z nawozeniem-fertgacja, dostosowanie wielkości opadu do rodzaju gleby. Wady: wysokie zuzycie wody wysoki koszt inwestycyjny ryzyko porazenia roslin chorobami. Rodzaje deszczowania: stale przenośne polprzenosne.
Zraszanie: jednostrumieniowe dwustrumieniowe podzial ze względu na zasieg maly R<20m sredni R20-40m, Duzy R>40m. intensywność opadu- jest to stosunek wydatku zraszania(l/ha) do powierzchni zraszania(m2) dawaka polowa- jest to ilość wody podana na jednostek powierzchni w czasie jednego deszczowania, wielkość zaley od: gleby pojemności wodnej gleby uaktualnionej glebokosci zraszani gleby. Jednostkowe zapotrzebowanie na wode do nawadniania określonej powierzchni: Q=10xDxP/TdxTh Q-potrzeba ilość wody w m3na godzine, D-dawka wody w mm, P-powierzchnia nawadniana w ha, Td-czas pracy deszczowni w ciagu tyg w dniach, Th-czas pracy deszczowni w ciagu dnia w godzinach. Nawadnianie kropelkowe zalety: Male zuzycie wody i energii, woda bezpośrednio do korzeni, rozprowadzenie wody niezależnie od wody, mniejsze ryzyko porazenia roslin przez choroby grzybowe i bakteryjne, fertygacja. Wady: duze naklady na inwestycje brak ochrony przed przymrozkami możliwość uszkodzenia systemu korzeniowego przy pracy, nawadnianie niewielkiej powierzchni. Rodzaje emiterow: emitery w postaci malych otworow, emitery o dl drodze przepływu wody(kapilary, labirynty) emitery z konpensacja cisnienia. Optymalna wilgotność gleby dla roslin: 70-80% wilg gleby: kapusta czerwona biala kalafior seler, 65-75% sałata glowiasta ogorek pomidor cebula por kapusta wloska, 60-70% fasola groch (po kwitnieniu) burak ćwikłowy marchew szpinak, 55-65% groch fasola(przed kwitnieniem) ogorek pomidor (do początku kwitnienia) cebula(w okresie dojrzewania). Jakość wody do nawadniania: ogolna koncentracja soli(EC) koncentracja chlorkow, zawaartosc sodu w stosunku do innych kationow, obecność pierwiastkow toksycznych dla zwierzat ludzi i roslin. Wrażliwość warzyw na stezenie soli: bardzo wrażliwe soli500 g/m3 dopuszcaalne nstezenie chlorkow 0,35 g Cl/l ogorek fasola groch; wrażliwe 1250 g/m3soli i 0,75g Cl/l cebula marchew seler pietruszka sałata; umiarkowane 2000g/m3soli i 1,45 g Cl/l kalafior kapusta pomidor ziemniak; tolerancyjne do2,5 g Cl/l burak szparag szpinak.
Nadmiar zawartości w glebie sodu: niszczy strukture i przepuszczalność gleby jest toksyczna dla roslin. Spulchnianie gleby przed wschodami roslin: niszczenie skorupy powstałej po obfitych opadach oraz oraz zwiekszenie przewiewności gleby. Cel: przerwanie przestworów kapilarnych, ograniczenie parowania, zmniejszenie amplitudy temp gleby, zwiekszenie aktywności zycia biologicznego. Spulchnianie gleby po wschodach roslin: uprawki miedzy rzedowe 2-4krotny zabieg do chwili zwarcia się rzedow roslin cel:niszczenie chwastów. Obsypywanie redlin: 1-3krotne poprawianie redlin w okresie od lipca do wrzesnia cel: niszczenie chwastow okrycie glow korzeni marchwi przed wschodami ziemniakow i zwarciem się rzedów roslin. Ochrona roslin przed przymrozkami: metody pasywne: sadzenie roslin poza zastoiskami mrozowymi, odchwaszczanie roslin. Metody aktywne: okresowe przykrywanie roslin, odymianie roslin, zraszanie roslin przed przymrozkami do -3C ochrona przed wiatrem: silne wiatry sa przyczyna: nadmiernej transpiracji osłabienie tempa fotosyntezy,  rosliny wrażliwe: fasola ogorek dynia kapusta pekinska szparag. Rodzaje siewu: rzutowy punktowy gniazdowo rzedowy pasowo rzedowy. Przerywka i dosadzanie roslin: przerywka roslinprzy zbyt gestych wschodach przerywka wielokrotna, dostosowanie normy siewu nasion do ich jakossci i celu produkcji dosadzanie roslin uzupełnianie wypadów. Ściółkowanie: (mulczowanie) poprawa mikroklimatu powietrza i gleby w otoczeniu roslin , przyspieszenie zbioru roslin cel: podniesienie temp gleby ograniczenie parowania zmniejszenie wahan temp i wilgotności, zapobieganie erozji i niszczeniu struktury gleby, ograniczenie zachwaszczenia zapobieganie wymywania składników pokarmowych, materialem do ściółkowanie: naturalne i syntetyczne. Zywe sciółka: zapeniaja ochrone przed zachwaszczeniem miedzyrzedzi, ograniczenie erozji ograniczaja wyplukanie azotu poza system korzeniowy, utrzymuja dobra strukture gleby, spełniają role nawozu zielonego po zbiorze warzywa. Sciółki z roslin okrywanych: rosliny warzywne sieje/ sadzi się w ściółkę z roslin okrywanych, cel: eliminacji uprawek wiosennych roli, obniżenie nakładu na produkcje, ograniczenie porazenianroslin uprawnych przed chorobami i szkodnikami.
Podpieranie roslin; prowadzenie roslin przy: palikach tyczkach sznurach siatkach Cel: poprawa zdrowotności roslin i owoców poprawa jakości owoców wzrost suchej masy. Ciecie roslin: w uprawach szklarniowych pomidora i ogorka w uprawie polowej odmian wysokich pomidora, w uprawie polowej ogorka i melona cel: ograniczenie wzrostu uzyskanie wczesnego plonu. Ciecie robi się przez usuwanie pedów bocznych liscie wierzcholkowyc ma to na celu ograniczenie przyrostu masy wegetatywnej. Np. ciecie u papryki polega na usuwaniu paków bocznych pierwszych paków kwiatostanowych i lisci do rozwidlenia i ogławianie na 40dni przed planowanym zakończeniem uprawy.  Oglawianie: przeprowadza się po wytworzeniu 5-6gron, ostatnie powinno zakwitnąć do1/2 sierpnia zostawiamy2/3liscie nad ostatnim. Stosuje się: w uprawach wysokich odmian pomidora w polowej uprawie ogorka uszczykiwanie pedu głównego nad 4-5lisciem w uprawie dyni obciecie pedu głównego nad 5-6lisciem w 1/2sierpnia, w uprawie kapusty brukselskiej usuwanie wierzcholka wzrosty=u gdy dolne glonki maja srednice 10-15mm. Bielenie warzyw: odciecie dostępu swiatła do roslin lub jej określonej czesci szparag por seler naciowy, endywia. Stosowanie regulatorów wzrostu: w hodowli roslin, produkcji nasiennej rozmnazaniu wegetatywnym, do przyspieszenie i skoncentrowanego w czasie dojrzewania owoców (etefon ethrel 480sh flordimex 470sh) przyspieszenie kielkowanie nasion i zawiazywania owoców. Zapylenie kwiatów: polepszenie opadania pylku na znamie slupka, zwiekszenie liczby zapylonych kwiatów i zawiazywanych owoców na roslinie: sztuczne przczoly, trzmielowo ziemnne w szklarni i tunelach zabieg kornowizacji zapylenie warzyw owadopylnych przczola miodna.]]> Œroda 18 Styczeń Œroda 18 Styczeń http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=33#p33 33@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl -można oznaczyć tylko potas i fosfor P i K. Oznaczanie fosforu P : Do 25 ml przesączu, plus 2cm molibdenianu amonu z fotorexsem i 1cm3 chlorku cynawego, wymieszać i zostawić w ciemnym miejscu, następnie oznaczyć na kolorymetrze. SnCl2 – chlorek cynawy to środek redukujący który utlenia się do chlorku cynowego SnCl4. Jony fosforanowe w środowisku kwaśnym w obecności SnCl2 jako reduktora i fotoreksu tworzą z jonami molibdenowymi związek kompleksowy tzw. błękit fosforomolibdenowy.  Intensywność barwy niebieskiej jest proporcjonalna do stężenia jonów fosforanowych zawartych w roztworze. Fosfor oznaczamy kolorymetrycznie za pomocą kolorymetru fotoelektrycznego. Pomiar tą metoda  polega na wytworzeniu związków barwnych oznaczanego pierwiastka (P), które maja zdolność pochłaniania promieniowania elektromagnetycznego o określonej długości fali. Przepuszczone przez roztwór promienie świetlne  (część jest zatrzymywana przez tak zwane związki świetlne) padają na fotoogniwo selenowe w którym powstaje prąd elektryczny proporcjonalny do natężenia padającego światła. Wielkość powstałego prądu odczytujemy na skali urządzenia pomiarowego. Mnożnik przeliczeniowy P2O5 na P  -0,44,P na P2O5 -2,3
Oznaczanie K Pobrać 25cm3 przesączu glebowego do probówki i 2cm3 10% kwasu szczawiowego- w celu wytracenia wapnia. Osad szczawianu wapnia opada na dno. Po upływie 24 godzin można oznaczyć zawartość K. Potas oznacza się metoda absorpcji atomowej. Absorpcja atomowa polega na pomiarze ilości światła zaabsorbowanego przy danej długości fali w czasie przejścia wiązki promieni przez badane atomy w miarę wzrostu ilości atomów obecnych na drodze promieniowania wzrasta w określony sposób ilość zaabsorbowanego światła. Użycie odpowiedniego źródła światła oraz prawidłowy wybór  fali pozwoli na selektywne oznaczanie danego pierwiastka w obecności innych atomów. O wysokiej czułości metody decyduje uzyskanie jak największej liczby wolnych atomów danego pierwiastka zdolnych do absorpcji. Wynik z aparatu odczytujemy w mgK*100gr1 gleby. Mnożnik przeliczeniowy: K2O na K  -0,83      K na K2O -1,2  AZOT W GLEBIE: Formy azotu w glebie: 1. azot mineralny: NO3- azotanowy, NH4+ amonowy, NO2- azotynowy, NH3 amoniak, N2 forma cząsteczkowa, NH2-forma mocznika 2. azot organiczny stanowi 94-96% azotu całkowitego.:-białka, aminokwasy, -próchnica glebowa, -ciała mikroorganizmów, -obumarłe resztki roślinne. Azot to podstawowy pierwiastek plonotwórczy. Wpływ niedoboru N na rośliny: -zmniejsza ilość plonu, -skraca okres wegetacji, -spowalnia rozwój wegetatywny i generatywny rośliny. Objawy niedoboru azotu: -rośliny wątłe, słabo rosnące, -liście drobne, pędy cienkie, wiotkie, -żółknięcie najstarszych liści lub całych roślin, -przedwczesne dojrzewanie owoców, -słabo rozwinięty system korzeniowy. Nadmiar azotu: -nadmierny wzrost wegetatywny, -ograniczenie rozwoju części generatywnych, -wydłużenie okresu wegetacyjnego, -nadmierna kumulacja azotanów i azotynów w plonie, -spadek mrozoodporności roślin. Wzbogacanie gleby w azot: nawożenie 50-300kg/ha/rok, drobnoustroje glebowe: a) bakterie brodawkowate –Rhizobium 200-300kg/ha/rok. Rośliny bobowate: -łubiny (żółty niebieski), -wyka, -bobik, -peluszka, -koniczyny, -lucerna, b) bakterie wolno żyjące azotobakter i clostridium 30kg/ha/rok. Naostrzyk  -najbardziej niezawodny w uprawie, -daje ogromna masę wegetatywna, -rośnie na każdej glebie (piaszczysta kamienista zdegradowana), -wydziela kumarynę która odstrasza gryzonie (nornik polny). Inne źródła: wyładowania atmosferyczne ( w linii pioruna ) 20-25kgN/ha/rok, kwaśne deszcze –zanieczyszczenia przemysłem azotowym, w wyniku rozkładu substancji organicznej Straty azotu z gleby: -wywożenie z plonami 40-220kg/ha/rok, 40- rzodkiew sałata, 220- kalafior rabarbar, -ulatnianie się azotu do atmosfery w formie amoniaku NH3- podczas mineralizacji materii organicznej 30kg/ha/rok, -wymywanie w głąb profilu glebowego w formie N-NO3 25-40kg N/ha/rok, -ulatnianie się azotu cząsteczkowego N2 w wyniku procesu denitryfikacji. Nitryfikacja: jest procesem mikrobiologicznym utleniania się amoniaku do azotanów. Zachodzi w warunkach tlenowych. W warunkach kwaśnych azot NO3- jest lepiej pobierany. W warunkach zasadowych azot NH4+ jest lepiej pobierany. Najpierw Nitrosomonas a potem Nitrobacter. Denitryfikacja:
To proces redukcji oddechowej w której utlenione formy azotu NO3-, NO2- stanowią akceptor elektronów. Dokonywana przez drobnoustroje dzięki enzymom- reduktazom. Proces przebiega przez kilka etapów. Zachodzi w warunkach beztlenowych.
NO3—NO2—NO-N2O-N2
W procesie mineralizacji uwalniana jest zredukowana forma azotu mineralnego tzw. NH4+
-amonifikacja. Zbiałczanie- drobnoustroje glebowe pobierają azot, który przechodzi z formy mineralnej w organiczna i jest niedostępny dla roślin. (chwilowe zatrzymanie azotu w glebie). Rola stosunku C/N: -poniżej 30 (zleżały obornik)- uwalnianie N2, -30-40 (słomiasty obornik)- neutralne, -powyżej 40 np. słoma- zbiałczanie azotu glebowego. Pobieranie N przez rośliny: - NO3- w środowisku kwaśnym, - NH4+ w środowisku zasadowym, - NH2 głównie przez liście- związek nietrwały, - aminokwasy –śladowe ilości. Azot w postaci mocznikowej w azot w postaci amoniakowej pod wpływem enzymu ureaza. Metoda uniwersalna służy do: -analizy gleb mineralnych w uprawie roślin warzywnych i ozdobnych, -podłoży ogrodniczych, -pożywek w uprawach pod osłonami. Roztwór ekstrakcyjny 0,03 M kwas octowy. W wyciągu tego kwasu oznacza się przyswajalne formy składników pokarmowych takie jak: N-NH4, N-NO3, P, K, Mg, Ca, Na, Cl, S-SO4, B. Wynik analiz wyraża się w mg*dm3-. Płynem ekstrakcyjnym jest 0.03 M CH3COOH. Słaby kwas octowy odpowiada swoimi właściwościami wydzielinom korzeniowym roślin- oznaczamy tylko dostępne ilości składników pokarmowych. Węgiel aktywny dodaje się aby zapobiec rozpuszczaniu próchnicy (żeby roztwór był klarowny). Metody oznaczania zawartości azotu: destylacyjna, z wykorzystaniem elektrod jonoselektywnych, orientacyjna: papierek wskaźnikowy, dwufenyloamina, aparat RQflex. Fosfor, potas, chlor w glebie -zawartość w glebie, -przemiany i sorpcje, -oznaczanie 0,3 M CH3COOH . Fosfor: Ogólna zawartość fosforu w glebie waha się od 0,02 do 0,2% P2O6. najbogatsze w fosfor są czarnoziemy, mniej bogate mady i rędziny, najuboższe bielice. Fosfor występuje w postaci soli kwasu ortofosforowego H3PO4. Formy fosforu w glebie: -w postaci minerałów pierwotnych (fluoroapatyt, chloroapatyt, hydroksyapatyt, apatyt węglanowy), -w połączeniach mineralnych (fosforan trójwapniowy Ca3(PO4)2, bezpostaciowe fosforany żelaza i glinu FePO4, AlPO4), -w związkach organicznych (70-75% ogólnej zawartości fosforu): fityna, kwasy nukleinowe, fosfolipidy. Fosfor dla roślin: Rośliny pobieraja fosfor w postaci H2PO4 i HPO4 3. Czynniki wpływające na pobieranie fosforu przez rośliny: -odczyn gleby, -substancje organiczne, -ilość opadów, -zawartość innych jonów. Odczyn gleby . Uwstecznianie fosforu -rośliny mogą pobierać najwięcej fosforu z gleb o odczynie słabo kwaśnym, -przy ph poniżej 5,5 i powyżej 7,0 przyswajalność fosforu znaczne spada. Uwstecznianie –przechodzi w związki soli które są nierozpuszczalne w wodzie- niedostępne. Duzy wpływ na pobieranie fosforu przez rośliny maja niektóre aniony i kationy.  Wpływ jonów Ca2+ uzależniony jest od odczynu gleby: -wapnowanie gleby silnie kwaśnej podnosząc pH sprzyja pobieraniu fosforu, -dodatek jonów wapnia na glebach słabo kwaśnych lub obojętnych obniża ilość pobieranego przez rośliny fosforu.  pH powyżej 7- spadek rozpuszczalności i dostępności dla roślin. Większe ilości jonów Al3+ lub jonów Fe3+ występujące w glebach silnie kwaśnych (o pH poniżej 5,5) utrudniają pobieranie fosforu- sorpcja chemiczna- uwstecznianie fosforu. Substancja organiczna. Efekt próchniczno fosforowy- Ochronne działanie substancji próchnicznych i innych połączeń organicznych polega na ich zdolności wiązania kationów metali dwu i trzy wartościowych na związki kompleksowe zwane chelatami.  Z kwasu huminowego i jonów wapniowych tworzy się chelat huminowo wapniowy, dzięki czemu nie dochodzi do tworzenia sie trudno rozpuszczalnych fosforanów trójwapniowych i związków typu apatytowego. Fosfor może być sorbowany: Chemicznie Biologicznie Wymiennie. SYMBOL: P.  Niedobór fosforu w roślinie powoduje: -brak fosforu liście przyjmy ja barwę fioletowo- purpurowa (pomidor), -lub staja się ciemnozielone, sztywne, i mniej błyszczące, brzegi blaszki liściowej zasychają, podwijając się do góry, -na liściach pojawiają się żółtobrązowe duże nieregularne plamy (ogórek). Do 20cm3 dodać 5cm3 roztworu wanadomolibdenowego (na kolorymetrze). POTAS W GLEBIE: Ogólna zawartość potasu w glebach polski wynosi od 0,02 do 4%. Uzależniona jest od rodzaju gleby. Najmniej potasu zawierają torfy, natomiast najzasobniejsze w ten składnik SA czarnoziemy, gleby gliniaste, mady gliniasto ilaste- gleby o dużej zawartości części spławialnych. Potas w glebie: -potas trudno dostępny dla roślin: Glinokrzemiany i krzemiany, Potas zawarty w siatce wtórnych minerałów ilastych (retrogradacja-fiksacja), -potas dostępny dla roślin: W roztworze glebowym, W kompleksie sorpcyjnym gleby, -sorpcje: Wymienna, Biologiczna, -pobieranie potasu przez rośliny w postaci jonu K+. 1. Potas zawarty w siatce minerałów krzemowych i glino krzemowych. Większość potasu ok. 90% znajduje się w minerałach ilastych (apatyt, muskowit, biotyt). 2. Potas związków rozpuszczalnych znajdujących się w roztworze glebowym –KCl -KNO3 -K2HPO4 -sole kwasów organicznych. W miarę pobierania tego potasu z roztworu glebowego do roztworu tego przechodzi potas z kompleksu sorpcyjnego. 3. Potas w koloidach glebowych w fazie czynnej. Potas zawarty w kompleksie sorpcyjnym pobierany jest  przez rośliny tak samo dobrze jak potas z roztworu glebowego. Potas zabsorbowany wymiennie nie jest wymywany w glab profilu glebowego po wpływem opadów. 3. potas w minerałach ilastych. Fiksacja (retrogradacja) potasu: potas związany w przestrzeniach miedzy warstwowych niektórych minerałów ilastych- potas czasowo uwsteczniony. Dostępność uzależniona jest od wilgotności gleby.  Potas może być sorbowany: -wymiennie, -biologicznie. Nie ulega chemicznej!!! Symbol:K. Dostępność potasu dla roślin: -90-99% formy nieprzyswajalne, -1-10% trudno przyswajalne, -1-2% formy dostępne. Luksusowe pobieranie potasu: przy obfitym zaopatrzeniu gleb w potas. Pobieranie go przez rośliny może znacznie przekraczać zapotrzebowanie na ten pierwiastek. Rośliny pobierają od 40-250kgK/ha. Najwięcej potasu pobierają: Burak, kukurydza, bulwy ziemniaka, kapusta, lucerna, marchew, rzepak, mak. Wpływ na pobierania potasu przez rośliny maja niektóre aniony i kationy. ANTAGONIZM JONOWY zachodzi pomiędzy jonami potasu, a jonami: Ca2+, Mg2+, SO4 2-, NH4+. Zła gospodarka potasem: zielona piętka pomidora. Niedobór potasu w roślinie:-deformacja owocu, -załamywanie gron pomidora, -zielona piętka u pomidora, -żółknięcie lub brunatnienie liści, -uniemożliwia kwitnienie. CHLOR W GLEBIE: -Występuje on w połączeniu z kationami K+, Na+, Ca2+, Mg2+ i in., -jest słabo sorbowany przez koloidy glebowe i łatwo ulega wymywaniu, -luksusowe pobieranie przez rośliny jonu Cl za pomocą: korzeni, liści (w formie chlorków i chlor gazowy z powietrza), -zapotrzebowanie na chlor wynosi ok. 10kg/ha. Chlor kiedyś był uważany za szkodliwy. Ale jest przecież niezbędny dla utrzymania równowagi jonowej. Chlor w roślinie: -w największych ilościach gromadzi się w liściach i łodygach roślin, -na pobieranie chloru przez rośliny mają wpływ niektóre aniony i kationy: NO2 ujemny, NH4+ dodatni wpływ, K+ ujemny, Ca2+ ujemny. Chlor ma wpływ na fotosyntezę i transpirację. Tytoń- gdy jest dużo chloru spowalnia się proces  żarzenia. Do 5cm3 dodać AgNO3 (na kolorymetrze)]]> Poniedziałek 16 Styczeń Poniedziałek 16 Styczeń http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=32#p32 32@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl Sole potasowe to typowe nawozy przedsiewne, zawarty w nich potas jest sorbowany wymiennie. Na glebach o dobrych właściwościach sorpcyjnych stosujemy je jesienią  i mieszamy z glebą. Na glebach lekkich stosujemy wiosną.
Kainit ze względu na dużą ilość sodu nie można stosować na gleby ciężkie ponieważ sód wypiera część wapnia pogarszając warunki fizyczne gleb. Kainit jest dobrym nawozem pod trwałe użytki zielone. Nawóz ten powinno stosować się głównie na gleby lekkie – przedsiewnie.
Siarczan potasu przeznaczony jest przede wszystkim do produkcji ogrodniczej, szczególnie nadaje się pod rośliny wrażliwe na chlor.
Kalimagnezja nadaje się pod rośliny wrażliwe na chlor, stosowany przedsiewnie.

47 – WYBÓR NAWOZU POTASOWEGO:
Do upraw szklarniowych nadaje się saletra potasowa, siarczan potasu i sól potasowa. Przy wyborze nawozy potasowego należy brać pod uwagę:
- rodzaj gleby: na glebach ciężkich i torfowych, zlewnych i ubogich w wapń, powinno się stosować nawozy wysokoprocentowe
- czas nawożenia: stosując wysiew nawozów potasowych tuż przed siewem nasion, najlepiej jest nawozić nawozem wysokoprocentowym, unika się wtedy wysokich stężeń soli w roztworze glebowym, które mogą uszkadzać młode kiełki roślin.
- rodzaj rośliny: wrażliwe na chlor rośliny uprawne (tytoń, chmiel, winorośl, drzewa owocowe i większość warzyw) należy nawozić wysokoprocentowymi nawozami siarczanowymi lub solami potasowymi.

48 – ODDZAŁYWANIE CHLORU NA GLEBĘ I ROŚLINY:
Chlor – jest mikroelementem, jeżeli mówimy o zapotrzebowaniu rośliny na ten składnik. Funkcje  jakie spełnia, to: udział w procesie fotosyntezy (aktywne przenoszenie elektronów, bierze udział w transporcie asymilatów i syntezie białka). Chlor jest sorbowany na drodze biologicznej. Łatwo przemieszcza się do głębszych warstw gleby. Do gleby dostaje się wraz z nawozami potasowymi pochodzenia chlorkowego. Chlor nie jest szkodliwy dla roślin. Dostając się do rośliny nie utrudnia jej procesów fizjologicznych. Dawka większa od 200mgCl/litr podłoża jest szkodliwa. Chlor jako anion w glebie nie jest sorbowany, ulega wymyciu poza zasięg korzeni.
W stosunku do chloru rośliny dzielimy na:
- chlorofobne: ziemniaki, tytoń, pomidory
- chlorolubne: rzodkiew, szpinak, seler.
Nadmiar chloru powoduje w roślinie chlorozę, czyli hamuje produkcję zielonego barwnika.



49 – MAGNEZ W GLEBIE I POBIERANIE GO PRZEZ ROŚLINY:
Występowanie Mg w lebie:
- minerały: wermikulit, montmorylonit
- magnez w organizmach żywych np. w chlorofilu
- magnez w resztkach organicznych
- magnez w próchnicy glebowej
- magnez wymienny
- magnez w roztworze glebowym
Do gleby Mg dostarczany jest przez nawozy organiczne, minerały, opady.
Straty Mg: wraz z roślinami np. buraki 50kg/ha, cebula 25kg/ha
Wymywanie: im gleby kwaśniejsze tym wymywanie większe. Najwięcej Mg jest na glebach murszowych a najmniej na bielicowych. Magnez dostarczany jest roślinom w formie nawozów. Po dostaniu się do gleby jest sorbowany i może ulec wymyciu, szczególnie na glebach lekkich. Pobieranie Mg przez rośliny zależy od odczynu gleby i obecności jonów H, NH, Mn, Co.

50 – CHARAKTERYSTYKA NAWOZÓW MAGNEZOWYCH:

51 – STOSOWANIE NAWOZÓW MAGNEZOWYCH:
Na gleby bardzo kwaśnie i kwaśne polecany jest dolomit. Na gleby słabo kwaśnie, obojętne lub zasadowe polecana jest kalimagnezja i siarczan magnezu. Stosowanie nawozów magnezowych powinno być łączone z zabiegami agrotechnicznymi oraz z nawożeniem azotem i potasem.

52 – WYBÓR NAWOZU MAGNEZOWEGO:
Przy wyborze nawozu Mg,  należy zwracać uwagę na:
- zawartość magnezu w plonach (tytoniu, kukurydzy, roślin motylkowych, roślin oleistych, buraków cukrowych. Należy się spodziewać że będą one wskazywały na brak tego pierwiastka w glebie.

53 – WYKORZYSTANIE N, P, K, Mg Z NAWOZÓW MINERALNYCH PRZEZ ROŚLINY:
Azotowe – 60%
Fosforowe – 25%
Potasowe – 70%
Magnezowe – 70%
Wapniowe – 30%

54 – WŁAŚCIWOŚCI BUFOROWE GLEBY:
Buforowość – zdolność gleby do przeciwstawiania się nagłym zmianom odczynu.
O buforowości gleby decydują:
- minerały ilaste (zawartość węglanów)
- kompleks sorpcyjny
- wysycenie kompleksu sorpcyjnego jonami
- ilość i jakość koloidów glebowych
- zawartość związków fosforowych i próchnicy
Największe zdolności buforowe mają gleby ciężkie, gliniaste lub torfowe, najmniejsze zaś gleby piaszczyste. Im więcej gleba zawiera zasorbowanych kationów metali, tym większy jest opór na zmiany pH. gleby zawierające CaCO3, niezależnie od pojemności sorpcyjnej, charakteryzują się bardzo dobrymi właściwościami buforowymi.

55 – WPŁYW ODCZYNU GLEBY NA WZROST ROŚLIN I STRUKTURĘ GLEBY:
Na glebach kwaśnych rośliny rosną gorzej, ponieważ następują zmiany w pobieraniu niektórych składników pokarmowych. Na glebach tych objawia się nadmiar jonów Al., Fe, Mn co  powoduje zakłócenia w metabolizmie. Likwidowanie tego nadmiaru jest możliwe tylko przez wapniowanie gleby.
Najlepszym wpływem dla tworzenia gruzełków są koloidy w postaci żelu a w warunkach naturalnych znajdują się one w postaci zolu. Czynnikami powodującymi przejście zolu w żel są jony Ca, Mg i temperatura. Koloidy w glebie mają ładunek ujemny, niska temperatura powoduje odwodnienie koloidów.

56 – CHARAKTERYSTYKA NAWOZÓW WAPNIOWYCH, WĘGLANOWYCH I WĘGLANOWO-MGNEZOWYCH:

57 – CHARAKTERYSTYKA NAWOZÓW WAPNIOWYCH, WAPNIOWYCH TLENKOWYCH I TLENKOWO-MAGNEZOWYCH:

58 – WPŁYW RÓŻNYCH CZYNNIKÓW NA ODCZYN GLEBY:
Odczyn środowiska glebowego jest podstawowym czynnikiem wpływającym na przebieg wielu reakcji chemicznych i biochemicznych. W zależności od stosunku stężenia zdysocjonowanych jonów wodorowych (H) do stężenia jonów wodorotlenkowych (OH)w danym środowisku glebowym, rozróżniamy 3 rodzaje odczynów:
- Kwaśny – stężenie H > OH
- Obojętny – stężenie H = OH
- Zasadowy – stężenie H < OH
Odczyn roztworów glebowych ulega zmianom zależnie od:
- zawartości w glebie węglanów (głównie wapnia)
- stopnia wymycia zasad
- stopnia wilgotności
- pobierania przez rośliny kationów o charakterze zasadowym
- rodzaju nawożenia
Celem wapniowania jest doprowadzenie gleby do optymalnego odczynu dla uprawy roślin. Na zakwaszenie gleb wpływa ilość opadów, plony,  substancje zakwaszające np. nawozy fizjologicznie kwaśne, azotowe i potasowe zakwaszają ją .
Kwasowość ogólna dzieli się na:
- kwasowość czynna: ilość jonów H+ występujących w roztworze glebowym
- kwasowość potencjalna
- kwasowość wymienna wyrażona w pH (KCl)
- kwasowość hydrolityczna
59 – WYBÓR NAWOZU WAPNIOWEGO:
Nawozy wapniowe tlenkowe CaO przy zetknięciu z glebą działają burzliwie, tzn. bardzo szybko ulegają hydrolizie. Stosowane są na glebach ciężkich o małej zawartości substancji organicznej.
Nawozy wapniowe węglanowe CaCO3 przy zetknięciu z glebą  działają łagodnie, hydroliza następuje powoli. Stosowane są na gleby lekkie oraz na gleby organiczne.
Nawozy wapniowe wodorowęglanowe są formą pośrednią, stosowane na glebach średnich lub ciężkich.
Jednym z najlepszych nawozów wapniowych jest nawóz wapniowo-węglanowy (wapno defekcyjne). Oprócz  wapnia zawiera również domieszkę makroelementów. Jedyną wadą tego nawozu jest to, że ze względu na małą zawartość wapnia trzeba stosować go w dużych ilościach, co powoduje wprowadzenie do gleby dużych ilości części balastowych.
Dobrym nawozem zawierającym wapń jest także saletra wapniowa. Nawóz ten służy do nawożenia dolistnego.

60 – OBLICZANIE DAWKI NAWOZU WAPNIOWEGO:
Dawkę nawozów wapniowych ustala się na podstawie kwasowości hydrolitycznej na glebach polowych, a dla podłoży organicznych na podstawie krzywej neutralizacji.

61 – TERMIN WAPNIOWANIE
Nawozy wapniowe stosuje się latem zaraz po zbiorze lub późną jesienią przed orką przedzimową. Wszystkie gleby mineralne wapniujemy w oparciu o kwasowość hydrolityczną. Celem wapniowania jest usunięcie kwasowości wymiennej.
Gleby lekkie – mała buforowość, mały kompleks sorpcyjny, wapniujemy do pH 5,5-6,5
Gleby ciężkie – duża buforowość, duży kompleks sorpcyjny, wapniujemy do pH 6,5-7,5
Nawozy wapniowe stosuje się zwykle raz na 4 lata.

62 – STOSOWANIE NAWOZÓW WAPNIOWYCH

63 – WYBÓR, DZIAŁANIE I STOSOWANIE NAWOZÓW WAPNIOWO-MAGNEZOWYCH

64 – TECHNIKA STOSOWANIA NAWOZÓW MINERALNYCH:
Nawozy mineralne stosowane są zarówno przedsiewnie jak i pogłównie. Nawozy wapniowe rozsiewa się po zbiorze przedplonu (na ściernisko) i natychmiast przykrywa się za pomocą podorywki, a następnie orki. Chodzi o dokładne wymieszanie ich z glebą, tak aby cała warstwa orna została równomiernie odkwaszona. Nawozy potasowe stosuje się z reguły przedsiewnie, ponieważ potas w naszych glebach jest sorbowany wymiennie i tylko w niewielkim stopniu ulega wypłukaniu. Woda amoniakalna i amoniak ciekły stosuje się pogłównie.

65 – NAWOZY WIELOSKŁADNIKOWE – CHARAKTERYSTYKA I PODZIAŁ:
Do nawozów wieloskładnikowych zaliczamy nawozy zawierające w swoim składzie większą niż jeden z podstawowych składników pokarmowych, mogą one również zawierać mikroelementy.
Wysoka procentowość zawartości składników pokarmowych zwiększa ekonomikę transportu. Zaletą jest jednakowy skład chemiczny granulek. Nawozy te zmniejszają ryzyko jednostronnego nawożenia roślin. Ich skład chemiczny dostosowany jest do wymagań poszczególnych grup roślin. Ich wadą jest brak balastu, oprócz polifoski nie zawierają chlorków. Dzielimy na stałe  (sypkie) i płynne. <mieszane i kompleksowe>

66 – NAWOZY WIELOSKŁADNIKOWE SYPKIE:
a) zawierające mikroskładniki o pełnym składzie:
*MIS-3 mieszanka inspektowo- szklarniowa, zawierająca pełny skład makro i mikroelementów. Do przygotowania podłoży organicznych na bazie torfu wysokiego. W jego skład wchodzi siarczan magnezu i siarczan potasu oraz saletra amonowa używana w inspekcie od marca do kwietnia pod warzywa, uprawy szklarniowe, rośliny ozdobne.
*MIS-4 zawierająca mniej azotu. Stosowana jesienią i zimą, do upraw warzyw pod szkłem i niektórych ozdobnych.
*FRICTUS 1 nie zawiera mikroelementów w skład wchodzi: mocznik, superfosfat potrójny, siarczan potasu, i mielony magnezyt. Używany pod krzewy jagodowe, młode drzewa owocowe, w ogrodach  i działkach.
*FRUCTUS 2 zawiera makro jak i mikroelementy (poza Fe) do uprawy roślin sadowniczych, warzyw gruntowych w uprawie szklarniowej warzyw.
*VITAFLOR  dają roztwory rzeczywiste bardzo dobrze rozpuszczają się w wodzie, nawożenie z polewaniem.
*FLORA z myślą o roślinach ozdobnych. Najwyższa koncentracja K (23%) decyduje o wielkości  i wybarwieniu kwiatów.
*AZOFOSKA zawiera mikroelementy. Niezbyt dobrze rozpuszcza się w wodzie bo zawiera prażony magnezyt. Pod warzywa sady, przedsiewnie i w czasie wegetacji.
b) nawozy wieloskładnikowe sypkie o niepełnym składzie makroelementów:
FOSFRAN AMONU zawarty w nim P jest w 90% rozpuszczalny w wodzie, stosowany przedsiewnie z wyjątkiem gleb kwaśnych.
SALETRA POTASOWA rozpuszczalna w wodzie, do upraw pod osłonowych i szklarniowych.
MIKROFLOR 1  do uprawy w polu (lato) pod wszystkie rośliny
MIKROFLOR 2 do upraw bez glebowych.

67 – NAWOZY WIELOSKŁADNIKOWE PŁYNNE O NIEWIELKIM SKŁADZIE MIKRO I MAKROELEMENTÓW:
FLOROPEST nie zawiera S, ma naturalne substancje wzrostowe. Działanie grzybo- i owadobójcze. Do nawożenia kwiatów i roślin ozdobnych.
SANTAFLOR nie ma S, nawożenie kwiatów i warzyw. Do dokarmiania i upraw hydroponicznych.
AGROVITAL  nie ma Ca i S. Uniwersalny do dolistnego i doglebowego stosowania, w uprawi polowej i ogrodowej, przez cały okres wegetacji.


68 – NAWOZY WIELOSKŁADNIKOWE KOMPLEKSOWE:
Uzyskiwane w  wyniku odpowiednich procesów chemicznych. Pomiędzy składnikami zachodzą reakcje chemiczne.
FOSFORAN AMONU 46% P2O5 18% N granulowanego. Łatwo rozpuszczalny w wodzie,  powinien być stosowany z nawozami siarkowymi. Przedsiewny trzeba przykryć glebą. Na wszystkie gleby z wyjątkiem bardzo kwaśnych. i silnie zasadowych.
POLIFOSKA 8% N, 24% P2O5, 24% K2O, Nawóz przedsiewny, należy przykryć glebą. Na wszystkie gleby z wyjątkiem zasadowych.
SALETRA POTASOWA 13,5% N, 46% K2O. Rozpuszczalny w wodzie, stosowany pod osłonami
SUPERBYT  do upraw polowych

69 – NAWOZY WIELOSKŁDNIKOWE PŁYNNE DO UPRAW BEZ GLEBOWYCH:
HYDROVIT 300 uprawy bez glebowe, pH 3 używany w pożywkach hydroponicznych. Zawiera komplet mikro i makroelementów.
AGROVIT 300 do upraw bez glebowych opryski w szklarniach, Idealnie rozpuszczalny w wodzie. Komplet mikro i makroelementów
NOVOKONT uprawy bez glebowe
FLOROGAMAS do systematycznego stosowania

70 – NAWOZY WIELOSKŁADNIKOWE PŁYNNE DO UPRAW BEZ GLEBOWYCH
VITAFLOR 2 nie ma Mg (saletra potasowa+ fosforan amonu) Nie ma mikroelementów. Polecany od lutego do października., w uprawach warzyw, wymaga dodatkowo nawożenia- wzbogacenia magnezem.
SUPERBY czerwona do roślin warzywnych i kwiatów tam gdzie jest woda miękka,  (brak Ca i Mg w H2O)
                   zielona do nawożenia ogórka, pomidora, pod osłonami i na podłożach sztucznych.
                   Brązowa do nawożenia roślin doniczkowych i warzyw tam gdzie jest woda twarda
FERTISIL HYDRO idealnie rozpuszcza się w wodzie, idealny do stosowania na podłożach sztucznych z nawadnianiem nie powoduje zapychania.

71 – NAWOZY WIELOSKŁADNIKOWE PŁYNNE O DZIAŁANIU ŻYWIENIOWO OCHRONNYM:
Maja zawyżone stężenia mikroelementów. Stężenie jest toksyczne dla patogenów. Zawyżone stężenia Ca ma działanie grzybobójcze. Zawierają bor i cynk.
FLOROVIT  zawiera związki organiczne, wszystkie mikro i makro składniki. Działanie obronne na powierzchni liścia tworzy błonkę ograniczająca transpirację i wtarganie wirusów.
Zaleca się dolistnie lub doglebowo.
FLOROPEST wyciąg z tytoniu
FLOROGENA działanie ochronne, zawyżona koncentracja mikroelementów toksycznych dla patogenów (Cu, Zn, B)
HUMOLIST wpływa korzystnie na zdrowotność liści roślin



72 – NAWOZY WIELOSKŁADNIKOWE O SPOWOLNIONYM DZIAŁANIU:
Plantaoote: w obrębie tego nawozu  wolno działające 3,4,6,8 miesięcy. Są one granulowane, otoczone żywiczą otoczką, w zależności od temperatury uwalniają się związki pokarmowe. Optymalna temp. podłoża  21^C przy niższej rozkładają się wolniej.
Osmoote: zawieraja wszystkie mikro i makroskładniki o rocznym stopniu uwalniania. Dawki ok. 2-6 g/ dm^3 podłoża. Przy iglakach uprawianych w cylindrach 2g przez cały okres wegetacji.
Multioote.

73 – MIKROELEMENTY W GLEBIE I ICH POBIERANIE PRZEZ ROŚLINY:
Mangan: w glebie występuje w formie tlenków i wodorotlenków trudno rozpuszczalnych, a mała jego części jako związki Mn 2+ , które są dostępne dla roślin. Mn2+ jest sorbowany wymiennie i tylko jego nieznaczna część występuje w roztworze glebowym. O dostępności manganu dla roślin w dużym stopniu decyduje odczyn gleby. Ze wzrostem wartości pH wzmaga się intensywność procesów mikrobiologicznego utleniania, natomiast przy zmniejszaniu się wartości pH rośnie intensywność redukcji manganu. Objawem niedoboru manganu jest tzw. cętkowana chloroza występująca między żyłkami na liściach młodych. Przy silnym niedoborze powstają nekrotyczne plamy.
Miedź: pobierana jest przez rośliny w postaci jonów  Cu 2+ i Cu+. Występuje w glebie w formie mineralnej i organicznej, jako jony zaabsorbowane wymiennie w kompleksie sorpcyjnym oraz w bardzo nieznacznej ilości w roztworze glebowym. Zawartość miedzi w glebach piaszczystych jest niekiedy bardzo niska wynosi kilka mg/ kg, a w glebach gliniastych może dochodzić do 100mg Cu na kg gleby. Objawem niedoboru Cu u roślin jest chloroza pojawiająca się na brzegach liści, wierzchołki mają barwę żółtawo-szarą , więdną i zasychają . Niedobory miedzi występują najczęściej w glebach torfowych świeżo wziętych pod uprawę tzw. nowinach. Dlatego chorobę wywołaną niedoborem miedzi nazwano „chorobą  nowin”.
Cynk: wchodzi w skład wielu enzymów. W roślinach duża część cynku występuje w formie rozpuszczalnej w soku komórkowym i to nawet w warunkach niedoboru. Należy on do składników trudno przemieszczających się w roślinie, szczególnie z liści starszych, natomiast w liściach młodych jest bardziej ruchliwy. Cynk jest pobierany w postaci kationu Zn2+, Ogólna zawartość cynku  w glebach wynosi 10-300mg/kg Cynk wchodzi w skład wielu minerałów i w tej formie jest trudno dostępny dla roślin. Dostępność cynku zależy od odczynu gleby. Gleby kwaśne odznaczają się wysoką zawartością   cynku dostępnego dla roślin. Objawem niedoboru cynku jest cętkowana chloroza liści występująca na pędach wierzchołkowych a także drobnienie liści, W naszych warunkach glebowo klimatycznych objawem niedoboru cynku   występują bardzo rzadko.
Bor ogólna zawartość boru w glebach waha się od 20-200mg/ kg Przeważająca część boru występuje w formie boroglinokrzemianów, głównie turmalinu, trudno dostępnych dla roślin. W glebach mineralnych wraz ze wzrostem cząstek pyłowych i spławianych rośnie zawartość boru dostępnego dla roślin. Objawem niedoboru boru jest zamieranie wierzchołków wzrostu. Choroba ta u buraków nazywa się zgorzelą liści sercowych.
Molibden rośliny pobierają w postaci jonu MoO4 Molibden znajdujący się w glebach wchodzi w skład różnych minerałów pierwotnych i wtórnych oraz związków organicznych. Ogólna zawartość Mo w glebie wynosi 0,3-5,0mg/kg Objawem niedoboru u pomidorów jest cętkowana chloroza występująca między żyłkami liści, głównie górnych. U kalafiorów następuje zmniejszenie blaszki liściowej.

74 – MIKRONAWOZY:
Mikronawozy zawierają dużą ilość mikroelementów, które są potrzebne do rozwoju nie tylko roślinom ale także organizmom zwierzęcym. Są one stosowane przy glebach szczególnie silnie eksploatowanych jako środki polepszające ich strukturę. Nawozy te zawierają duże ilości mikroelementów, które są potrzebne do rozwoju nie tylko roślinom ale także organizmom zwierzęcym. Mikronawozy stosuje się łącznie z roztworem mocznika i pestycydami. Intensywny rozwój rolnictwa mógłby spowodować niedostatek mikroelementów w glebie czemu zapobiegają mikronawozy. 

75 – STOSOWANIE MIKRONAWOZÓW:
Wraz ze zwiększonymi plonami, uzyskiwanymi w skutek intensywnego nawożenia mineralnego, wywozi się  co roku z plonami dość znaczne ilości mikroelementów, co prowadzi do zmniejszenia ich zawartości w glebach.
NAWOZY MANGANOWE na glebach słabo kwaśnych stosuje się siarczan manganowy, w dawkach 5-10kg Mn / ha. Można stosować sole manganu dwuwartościowego rozpuszczalne w wodzie np.; chlorek manganowy. Do nawożenia mogą też służyć odpady przemysłowe np.; szlam manganowy zawierający 9-15%Mn.
NAWOZY MIEDZIOWE siarczan miedziowy, chlorek miedziowy. Na gleby mineralne o niskiej zawartości miedzi 5-10kg/ ha. Na gleby torfowe znacznie więcej 15-25kg/ha. Stosuje się w okresie jesieni doglebowo, można też dolistnie. I wówczas stosuje się 0,1-0,5% roztwór siarczanu miedziowego.
NAWOZY CYNKOWE stosuje się uwodniony siarczan cynkowy, zawierający 22%n; chlorek cynkowy zawierający 47%Zn oraz odpady przemysłowe, osady poflotacyjne rud cynkowych.
NAWOZY BOROWE rośliny  o dużym zapotrzebowaniu na bor: burak, kalafior, słonecznik, lucerna, jabłoń, najczęściej stosowanymi nawozami są :kwas ortoborowy, zwany bornym, oraz boraks. Jako nawóz stosowany może być również siarczan boro-magnezowy, który jest produktem ubocznym powstającym przy produkcji  kwasu borowego. Kwas borowy i boraks stosujemy przed siewem gdyż mogą być wypłukiwane, jeśli występują objawy niedostatku boru, to nawozy borowe trzeba zastosować pogłównie.
NAWOZY MOLIBDENOWE duże wymagania mają kapusta, buraki, szpinak, kalafior. Do nawożenia stosuje się najczęściej molibdenian amonowy 49%Mo,siedmiomolibdenian amonowy 54% Mo, oraz molibdenian sodowy 46%Mo. Do gleby o niskiej zawartości Mo zaleca się wysiewanie nasion uprzednio moczonych w 0,5% roztworze nawozów molibdenowych.

76 – NAWOZY CHYLATOWE:
Chylaty- mikroelementy w postaci chylatów. Chylat- połączenie metali co najmniej w 2 miejscach ze związkami organicznymi. Chelator otacza metal umożliwiając łączenie się z nim wielokrotne. Powstaje struktura wielopierścieniowa, która wzmacnia i stabilizuje całą drobinę. Chelat to nie połączenie jonowe. Roślina chętnie pobiera związki mineralne z całym chelatorem, lepiej to wykorzystuje i efekty są lepsze. Roślina pobiera chylaty nawet przez liście, mimo że jest to duża cząsteczka. Minusem jest ich cena, Chelatorem może być próchnica( kwasy huminowe) syntetycznym jest EDTA, kwas cytrynowy.

77 – CHARAKTERYSTYKA GLEB STOSOWANYCH W UPRAWACH POD OSŁONAMI:
Podłoża te dzielimy na naturalne i syntetyczne. Do naturalnych należą takie podłoża jak: piasek gruboziarnisty, żwir, mika lawa wulkaniczna, grysy niektórych skał. Do podłoży syntetycznych zaliczamy: włókna, pianki, granulaty. Podłoża te stanowią środowisko, w którym rozrasta się system korzeniowy roślin, natomiast składniki pokarmowe czerpią rośliny prawie wyłącznie z roztworu, który jest okresowo do tych podłoży wtłaczany lub jest na dnie zagonów, stołów czy basenów, na których rośliny rosną. Podłoża organiczne, są to podłoża, które zachowują w znacznym stopniu zalety podłoży mineralnych co do kontrolowanego żywienia roślin, a jednocześnie zachowują zalety substancji organicznej, tj. mała gęstość, korzystne właściwości fizyczne i dużą pojemność sorpcyjną.
Podłoża proste organiczne:
Torf wysoki- ziemia torfowa, charakteryzuje się duża pojemnością wodną i powietrza. Tworzy się w zamkniętych zbiornikach wodnych. Wolny od patogenów, pH 2,8-3,5 nawozimy MIS3 i MIS4
Torf przejściowy- mieszanina torfu wysokiego niskiego, pH 3,5-5
Torf niski- tworzy się w miejscach gdzie woda przepływa, bardzo łatwo się przesusza, zawiera mikroelementy.
Węgiel brunatny- pH 6,8; zawiera składniki pokarmowe, może  być stosowany do ziem ogrodniczych (wpływa na właściwości sorpcyjne)
Kora i komposty korowe- używa się z drzew iglastych, wpływa na poprawienie właściwości fizycznych.
Trociny- dodane do gleby ciężkiej poprawiają  jej właściwości fizyczne, nie nadają się trociny dębowe.
Słoma- ma niekorzystny stosunek C:N, pocięta może być dodana do gleby –poprawia właściwości fizyczne. Może służyć do ogrzewania podłoża ( najlepiej jest stosować słomę żytnią, na której nie stosowano herbicydów.
Podłoża proste sztuczne:
Perlit- prażenie skał magmowych, steryny, duża pojemność wodna i powietrza , mała pojemność sorpcyjna.
Pumeks- dobre właściwości sorpcyjne i powietrzne
Wermikulit- prażenie minerałów, duża pojemność wodna i sorpcyjna, pH 7
Styropian- do rozluźnienia podłoża
Wełna mineralna- powstaje przez prażenie minerałów i mieszanek skał w temp. 1800^C.
Z tych substancji tworzy się warstwę, zwija się, prasuje w kostki czy belki. Jest sterylna, uprawiając na wełnie mineralnej  przyspieszamy zbiór owoców.
Podłoża złożone i ziemie znormalizowane:
Ziemie złożone możemy podzielić:
*Tradycyjne ziemie ogrodnicze: ziemia wrzosowa- pH 3,5-4,5; ziemia polowa (ogrodowa) pH6,0-7,0; ziemia gnojowa- pH 6,5-7,2; ziemia darniowa- pH 6,5-7,5; ziemia kompostowa- pH 6,0-8,0
*Ziemia inspektowa- pH 5,5-6,5
* ziemie ogrodnicze znormalizowane- powstałe przez zmieszanie ziem tradycyjnych ogrodniczych z różnymi kompostami do upraw roślin ozdobnych.
a) ziemia znormalizowana S0 -1część gliny +1 część torfu wysokiego + jedna część piasku gruboziarnistego- stosowana w uprawie niektórych roślin.
b) ziemia znormalizowana S -1część torfu wysokiego+ 1 część gliny- stosowany w uprawie gerbera, goździka, frezji.
c) ziemia znormalizowana S1- 1część gliny+ 2 części torfu wysokiego- w uprawie hortensji, anturium.
d) ziemia znormalizowana S2-  2części gliny+ 1 część torfu wysokiego- w uprawie lilaków.

78 – ZASOLENIE GLEB SZKLARNIOWYCH:
Zasolenie podłoży, to stężenie wszystkich soli (kationów, anionów i części balastowych) w roztworze glebowym. Zjawisko to jest niekorzystne dla roztworu dlatego należy do niego nie dopuścić, bądź eliminować go w miarę potrzeb. Nadmierne stężenie w roztworze glebowym może powodować zaburzenia w procesach fotosyntezy i aktywacji enzymów. Zasolenie ma także wpływ na właściwości fizyczne i chemiczne (właściwości wodno- powietrzne) nadmiar może spowodować peptyzację koloidów glebowych i pogorszenie struktury gleby- szczególnie na glebach ciężkich i zwięzłych. Objawem zasolenia jest występująca u roślin chloroza- zanik chlorofilu. Gdy dostarczane są składniki pokarmowe lub jeden w zbyt dużych dawkach. Przy dużym stężeniu występuje plazmoliza- odciągnięcie wody z komórek do roztworu glebowego, komórka obumiera po dłuższym czasie. Im większa wartość zasolenia, tym większa zawartość składników pokarmowych w glebie. Zasolenie wyraża się w g NaCl/ 1ltr podłoża, lub g KCl/ litr podłoża.
Roślina najlepiej rośnie gdy wartość zasolenia jest niska, ale należy ciągle regulować ilość składników pokarmowych
Do upraw szklarniowych:
nawozy azotowe, nadające się: saletra potasowa, saletra wapniowa, nie nadaje się mocznik
fosforowe nadające się: superfosfat potrójny, nie nadające się: superfosfat pojedynczy, pylisty i granulowany.
Nawozy potasowe, nadające się saletra potasowa, siarczan potasu, sól potasowa (wszystkie wysokoprocentowe)
Idealne są nawozy, których kation i anion pobierane są prze rośliny.
Obniżanie szkodliwego wpływu zasolenia:
*przemywanie gleby wodą destylowaną w dawce 100-150dm^3 na 1m^2podloża, przy czym  musimy najpierw sprawdzić na małej powierzchni odporności roślin na małej powierzchni odporności roślin na zasolenie.
*stosowanie zabiegów, powodujących przechodzenie jonów w formie mniej toksyczne. Do takich zabiegów zaliczamy: wapniowanie ale nie stosujemy go przy wysokim odczynie (gleby bardzo alkaiczne).
*przekopujemy wierzchnią warstwę gleby 20cm. I mieszamy z substancjami bogatymi z materią organiczną, a ubogimi w składniki pokarmowe.
*sadzimy rośliny mało wrażliwe na zasolenie, np. burak ćwikłowy, warzywa kapustne.
*utrzymujemy glebę w odpowiedniej wilgotności.
*stosujemy do nawożenia nawozy wysokoprocentowe o małej zawartości balastu, o wysokiej zawartości składników pokarmowych.

79 – PRZYGOTOWANIE GLEBY PRZED ZAŁOŻENIEM SADU:
Zabiegi powinny stworzyć optymalne warunki wzrostu korzeniom. Powinno się możliwie głęboko spulchnić glebę ciężkimi pługami na maksymalną  głębokość. Dane polne na 2 lata, przed założeniem sadu zwapnować i wapno wymieszać 2-3 tygodnie przed sadzeniem dajemy pełną dawkę obornika 50-100t na 1ha + wysoka dawka nawozów fosforanowych (nigdy z wapnowaniem) 250-300kg P2O5. Przykrywamy 30 cm. Fosfor silnie sorbowany nie przemieszcza się, znajduje się na tej głębokości, na której był umieszczony. Dawka ta wystarczy na 10 lat, i po 12 latach zrobić analizę na fosfor. Orkę wykonujemy na 4-6 tygodni przed jesiennym sadzeniem drzewek  lub przed zimą gdy zamierzamy sadzić wiosną. Jesienią najlepiej.

80 – NAWOŻENIE SADÓW MŁODYCH (1-3 LATA):
Nawożenie w kg na 1 ha.:
N- 10-20mg/m^2
K2O- 50-80mg/m^2
MgO5- 6-12g/m^2
P2O5
Obornik- 15-30t/ha
Nawozy azotowe i magnezowe rozsiewa się wokół drzewek, średnica nawożonej powierzchni powinna być 1,5 razy większa od średnicy korony. Nawożenie potasem młodych drzewek rozpoczyna się od trzeciego roku, potasem nawozi się całą powierzchnię. W młodym sadzie w 1 i 2 roku obornik można stosować jako ściółkę wokół drzew. Nawożenie fosforem dopiero wtedy gdy analiza gleby wykaże niedobór tego składnika. Fosforowe i potasowe  jesienią, azotowe po okresie kwitnienia lub zrzucania zawiązków  (wiosna)

81 – NAWOŻENIE SADÓW OWOCUJĄCYCH (POWYŻEJ 4 LAT):
N 50-80kg/ha ; K2O 60-100kg/ha ; MgO 60-120kg/ha
Nawożenie magnezem stosować na podstawie analiz. W starszych sadach nawozy rozsiewa się rozrzutnikiem. Dawki dajemy po zrobieniu analizy gleby z pasu herbicydowego, pasu murawy i próbki liści. Fosforowe i potasowe- jesienią. Azotowe- wczesną wiosną. Zaleca się jesienne nawożenie sadów mocznikiem około 40% rocznego zapotrzebowania na nawozy azotowe. Azotowe na 6-8 tygodni przed kwitnieniem a w sadach z czarnym ugorem na 4 tyg. przed kwitnieniem. Przy silniejszych cięciach należy wzmocnić nawożenie azotem nie później niż w drugiej połowie czerwca. Nawożenie dolistne azotem 0,5% mocznika, 1 raz po kwitnieniu, 2-3 co dwa tygodnie w połowie wegetacji.

82 – NAWOŻENIE ROŚLIN JAGODOWYCH:
Plantacje jagodowe:
Porzeczki i agrest: N 80-100kg/ha; K2O 100-150kg/ha; MgO 60-120kg/ha;
Maliny: N 50-80kg/ha; K2O 80-120kg/ha; MgO 60-120kg/ha
Truskawki 1 rok: N 40-80kg/ha
Truskawki lata następne N 30-50kg/ha
Nawożenie potasem młodych drzew i krzewów rozpoczyna się od trzeciego roku. Potasem nawozi się całą powierzchnię plantacji jagodników stosuje się od pierwszego toku po posadzeniu, nawożenie azotem i magnezem na całej powierzchni pola. Od roku trzeciego nawożenie potasem. Wapnowanie przeprowadza się wczesną wiosną, jesienią. Gdzie możliwe jest gdzie należy wymieszać nawóz  broną talerzową . Nawożenie fosforem gdy analiza wskażę jego niedobór.

83 – NAWORZENIE WARZYW W UPRAWIE POLOWEJ:
analiz gleby oraz materiału siewnego; *sprawdzenie stanu zasolenia; *wapnowanie co 3-4 lata (40-60t/ha); *P i K dajemy jednorazowo przedsiewnie (dawka duża dla K to 200-400mg/dm^3; mała 100-150mg/dm^3; dla P mała 75-120mg/dm^3; duża 100-150mg/dm^3); *nawożenie N 1/3 przedsiewnie; 2/3 pogłówni, nie należy stosować jednorazowej daki więcej niż 50kg/ha; *nawozy w formie posypowej, doglebowej, dolistnie (tylko do chwili kwitnienia)

84 – NAWORZENIE WARZYW W UPRAWACH POD OSŁONAMI:
Przed przystąpieniem do nawożenia konieczna jest analiza gleby czy podłoża wykonana metodą uniwersalną. Wapnowanie powinno być wykonane przy zastosowaniu krzywej neutralizacji. Nawożenie organiczne i przygotowanie podłoża wykonuje się przed pobraniem próbek do analiz. W uprawie konwencjonalnej pod osłonami (pomidor, papryka, ogórek)uprawiane są w cylindrach lub w gruncie lub na wełnie mineralnej. Stosujemy nawożenie w formie rozpuszczonych nawozów lub posypowo. Kończymy nawożenie 3 tyg. przed likwidacją uprawy. Przeprowadzamy co miesiąc analizę gleby. Rośliny uprawiane pod osłonami  nawozami tylko wysokoprocentowymi. Nawożenie azotowe jest uzależnione od pory roku, ponieważ światło determinuje wysokość dawek nawozowych. Standardową zawartość N zwiększamy wraz z wiekiem rośliny np. siewki 100mg N/dm^3; pikówka 200mg N/dm^3; rozsada 200-300mg N/dm^3; Odmiany silnie rosnące 250-300mg/dm^3
Fosfor całość dawki dodajemy prze wysadzeniem rozsady. Największe zapotrzebowanie na P mają rośliny młode (pomidor 120-150mg/dm^3)
Potas nawożenie uwarunkowane rodzajem podłoża i wiekiem roślin. Młode rośliny-dawki niższe, natomiast od ukazania 3-4 gron  zwiększamy. Niedobór K załamywanie gron. K 300-600mg/dm^3
Magnez (np. pomidory holenderskie 150-250mg/dm^3. Stosujemy górne dawki co 7-10 dni.
Wapń 1500-2500-3000mg/dm^3. Niedobór czarne plamy na gronie.
Uprawianie pod osłonami warzyw o krótkim czasie wegetacji, a także rozsady, nie wymagają nawożenia pogłównego, o ile nawożenie przed wegetacyjne zostało wykonane prawidłowo. Nawożenie pogłówne warzyw liściowych N jest niedopuszczalne ze względu  na możliwość kumulacji azotanów w liściach.
1)nawożenie przedwegetacyjne: uzupełnianie zawartości składników do zakresów optymalnych.
2)nawożenie pogłówne- nawożenie uwzględniające potrzeby nawozowe poszczególnych warzyw.

85 – NAWOŻENIE ROŚLIN OZDOBNYCH W UPRAWACH POLOWYCH:
Nawozy fosforowe i potasowe stosuje się zazwyczaj jesienią. Nawozy azotowe najlepiej jest  zastosować kilkakrotnie 1/3 dawki N wprowadza się do gleby przed siewem lub sadzeniem roślin, resztę pogłównie. Terminy nawożenia pogłównego powinny przypadać w pierwszej połowie okresu wegetacji do momentu kwitnienia.

86 – NAWOŻENIE ROŚLIN OZDOBNYCH W UPRAWACH POD OSŁONAMI:

W produkcji szklarniowej nawożenie opiera się na analizie chemicznej podłoża oraz materiału roślinnego. Nawożenie obejmuje ustalenie przed wegetacyjnej dawki nawozów oraz wielkości nawożenia pogłównego. Jeżeli istnieje możliwość dokładnego wymieszania nawozów z podłożem, to wartość dawki przed wegetacyjnej ustala się na podstawie niedosytu składnika, (różnica między dolnym poziomem granicznym, a  aktualną zawartością jego w podłożu). Najwyższe jednorazowe dawki nawozów mineralnych i stężenia pożywek przy pogłównym zasilaniu roślin150g/m^2. Cechą nawożenia roślin ozdobnych w szklarni, szczególnie te które pozostają na tym samym miejscu (2,3 i więcej lat) jest konieczność zmian intensywności nawożenia pogłównego w zależności od wieku roślin i pory roku. W momencie rozpoczynania uprawy poziom składników w podłożu powinien znajdować się w pobliżu dolnych liczb granicznych, natomiast gdy rośliny są w pełni wzrostu w pobliżu górnych liczb granicznych. Azot- intensywne nawożenie powoduje silny wzrost wegetatywny, nierównomierne i opóźnione kwitnienie, obniżenie trwałości po ścięciu. Wiosną i latem poziom N powinien osiągnąć wartość górną, jesienią zimą wartość dolną. Intensywne nawożenie N zalecane jest w matecznikach (np.; gerbery) Fosfor-odgrywa istotną role w tworzeniu kwiatostanów. Wysoki poziom P prowadzi do zachwiania równowagi między: Fe, Cu, Zn, Mn, widoczna chloroza, niedobór mikroskładników: Cu, Fe. Potas- duża rola w czasie suszy, a także w okresach słabego usłonecznienia, gdyż reguluje gospodarkę wodną. Listopad i grudzień to miesiące o najkrótszych dniach i o najniższej intensywności światła. Rośliny ozdobne pozostające w szklarni bardzo słabo rosną i pobierają mało składników mineralnych. Celowe jest wtedy zaprzestanie dokarmianie. Przy nawożeniu mikroskładnikami (Ca, Fe) ważne jest zachowanie proporcji pomiędzy nimi. Stosunek Fe: Mn powinien być w zakresie 2-4 Fe na 1 cząstkę Mn. Żelazo i Mangan to pierwiastki antagonistyczne pod względem siebie. Do nawożenia roślin ozdobnych można polecić pojedyncze mikronawozy oraz mieszankę MIS.

87 – SPECYFIKACJIA STOSOWANIA NAWOZÓW W SZKLARNIACH:
Można stosować saletrę wapniową, potasową, amonową, superfosfat potrójny. Nie nadaje się mocznik, superfosfat pojedynczy. Duża koncentracja azotu amonowego żłe wpływa na przyjmowanie się roślin, dlatego mocznik nie jest polecany.

88 – NAJWAŻNIEJSZE JEDNORAZOWE DAWKI NAWOZÓW MINERALNYCH W UPRAWACH SZKLARNIOWYCH: 
Wrażliwość roślin                                                            Dawka nawozu
na stężenie soli                                                                    w g/m^2
duża                                                                       50
średnia                                                                  100
mała                                                                      150
I. grupa- siewki roślin warzywnych i ozdobnych, sadzonki roślin ozdobnych .
II. grupa- rozsada warzyw, sałata, rzodkiewka, pietruszka, marchew, młode rośliny.
III. grupa- ogórki, pomidory, kalafior, kalarepa, papryka. Azot- optymalna zawartość należy od: podłoża, fazy rozwojowej rośliny, odmiany, terminu uprawy; zawartość 200-250mg N-NO3/dm^3 (może być do 400)w liściach, poniżej 0,3% niedobór.
        Potas- 300-400mg K/dm^3 w liściach 3-6%, mniej niż 2% niedobór.
       Wapń – 1500-2000mg Ca/dm^3 w liściach 2-7% poniżej 1% niedobór.
        Fosfor- 150-250mg P/dm^3 w liściach 0,5-0,7% mniej niż 0,2% niedobór.
89 – NAWOŻENIE PRZEDSIEWNE I NAWOŻENIE POGŁÓWNE:
Nawozy mineralne stosowane są zarówno przedsiewnie jak i pogłównie. Nawozy wapniowe rozsiewa się po zbiorze przedplonu (na ściernisko) i natychmiast przykrywa je z pomocą podorywki, a następnie orki. Chodzi o dokładnie ich wymieszanie z glebą, tak aby cała warstwa orna została równomiernie odkwaszona. Nawozy potasowe stosuje się przedsiewnie, gdyż potas jest sorbowany wymiennie, tylko w niewielkim stopniu ulega wypłukaniu. Wypłukiwany jest natomiast chlor, co jest zjawiskiem korzystnym, wiele bowiem roślin nie znosi nadmiaru tego składnika. Przedsiewnie stosowane są nawozy fosforowe, gdyż przemieszczają się bardzo wolno w profilu glebowym, a muszą być wymieszane z grubszą warstwą gleby i tak aby mogły być wykorzystane przez korzenie roślin. Wodę amoniakalną i amoniak ciekły stosuje się z zasady przedsiewnie, gdyż nawozy te muszą być przykryte grubą warstwą gleby. Pogłównie stosuje się nawozy azotowe zawierające azot w formie azotanowej (saletra wapniowa, sodowa)ponieważ azot ten nie jest sorbowany wymiennie i może łatwo ulec wypłukaniu. Saletry te  nie wymagają przykrycia. Pogłównie można także stosować saletrę amonową, ale ze względu na obecność amonowej formy azotu musi być ona przykryta cienką warstwą gleby. Również nawozy fosforowe łatwo rozpuszczalne w wodzie mogą być stosowane pogłównie, jeśli zachodzi potrzeba uzupełnienia fosforu i potasu, szczególnie pod rośliny o długim okresie wegetacji.

90 – WPŁYW NAWOŻENIA NA JAKOŚĆ PLONÓW:
Celem nawożenia jest dostarczenie roślinom pokarmów niezbędnych do zwiększenia ilości i polepszenia jakości plonów oraz oddziaływanie na te właściwości gleby, które polepszają warunki odżywiania się i plonowania roślin. Rośliny mogą wydać wysokie plony wtedy gdy ich potrzeby i wymagania pokarmowe zostaną zaspokojone. Znajomość wymagań pokarmowych oraz tempa pobierania poszczególnych składników w czasie wegetacji są niezbędne do prawidłowego nawożenia roślin. Potrzeby nawozowe roślin wpływające na jakość plonu zależą od: wymagań pokarmowych roślin, zdolności wykorzystywania pokarmów, zasobności gleb, warunków klimatycznych, pH, stosunków wodnych w glebie, doboru odmian, zdrowotności roślin. Jednostronne nawożenie nie daje efektów, a często przynosi szkody. Np.; przy nadmiarze nawozów azotowych w stosunku do fosforu i potasu uzyskuje się niskie plony, np.; u zbóż  powoduje wymarzanie, wyleganie. Rośliny pobierają azot w formie NH4NO3. Zawartość 1% azotanów jest bardzo szkodliwa. Najwięcej azotanów i azotynów  zawierają rośliny liściowe np.; sałata, szpinak. Molibden wpływa na redukcję azotanów. Potas jest antagonistą dla molibdenu. Większy wpływ na zawartość azotanów ma stosowanie K2SO4 niż KCl w uprawach pod osłonami. Dolistnie możemy dokarmiać CuCl2 przy braku miedzi. Rośliny nawożone nawozami organicznymi – powodują lepsze składniki pokarmowe z gleby.
Przedsiewnie: Nawozy potasowe oraz fosforowe, wodę amoniakalną, amoniak ciekły, ale należy przykryć warstwą gleby.
Pogłównie: azotowe, azotanowe, saletra wapniowa, sodowa.

91 – POBIERANIE PRÓB GLEB I LIŚCI DO ANALIZ CHEMICZNYCH:
Próbki liści do analizy zbiera się ze środkowej części korony i tegorocznych przyrostów drzew owocowych w okresie od połowy lipca- sierpnia. Zbiera się po 100 liści z 10 losowo wybranych drzew, oddzielnie dla każdej odmiany. Jedna próbka liści może reprezentować 100-200 drzew tej samej odmiany, jeśli ich wzrost i wygląd są zbliżone. Jeśli drzewa różnią się znacznie, to jedna próbka reprezentuje odpowiednio mniejsza liczbę drzew. Z jagodników zbieramy jedną próbkę zbiorczą o powierzchni ok. 0,5 ha- jeśli plantacja jest jednolita, a z mniejszej powierzchni jeśli wygląd roślin lub konfiguracja terenu są różne. Jeśli nie ma specjalnych wskazań to analizę gleby i liści w sadach wykonujemy raz na 4 lata. Zebrane liście wkłada się do papierowej torebki. Liście powinny być dostarczone do okręgowej stacji chemicznej w czasie 1-2 dni. Przed wysłaniem do analiz, przechowuj się je w zacienionym przewiewnym miejscu w otwartych torebkach. Określa się zawartość mikro i makroelementów.
Próbki gleby pobiera się w tym samym czasie co próbki liści. Zebraną ziemie miesza się, odważa próbkę 250-500g i wsypuje do pudełka. Liczba próbek zależy o wielkości sadu. W glebie oznacza się  zwykle zawartość: P, K, Mg, pH. Próbki gleby pobierane są z całej powierzchni sadu lub tylko ze środka międzyrzędzi również z pasów ugoru herbicydowego utrzymywanego wzdłuż rzędów drzew.

92 – WYMAGANIA POKARMOWE I POTRZEBY NAWOZOWE ROŚLIN OGRODNICZYCH:
Potrzeby pokarmowe- ilość składników mineralnych, które rośliny muszą pobrać, aby wydać optymalny plon względem jakości i ilości. Zapotrzebowanie roślin na składniki pokarmowe uwarunkowane jest dziedzicznie, zmieniają się zależnie od warunków uprawy. Wymagania pokarmowe zależą od wielkości plonu uzyskiwanego z jednostki powierzchni, procentowej zawartości składników w roślinie. Wyrażamy je w kg danego składnika pobieranego przez roślinę na ha. Dane dotyczące wymagań pokarmowych  roślin są niezbędne przy opracowywaniu systemu ich nawożenia. Wymagania pokarmowe warzyw mogą się zmieniać  zależnie od rodzaju gleby, jej zasobności w składniki mineralne, nawożenia , nawadniania, przebiegu pogody. Drzewa owocowe mają wymagania trudniejsze do określenia , ponieważ wymaga to cięcia drzew; oznaczana wielkość masy liści, gałęzi, pnia, i korzeni oraz oznaczenia w nich zawartości składników mineralnych. Dla ustalenia potrzeb nawozowych roślin, czyli ilości składników pokarmowych, które musimy dostarczyć w  nawozach, aby w danych warunkach uzyskać oczekiwany plon roślin, ważnym składnikiem są wymagania pokarmowe. Uwzględnia się również właściwości poszczególnych gatunków roślin. Rośliny o silnie rozwiniętych i głęboko sięgających korzeniach mogą pobierać więcej pokarmu. Potrzeby pokarmowe zależą od warunków klimatycznych, stosunków wodnych, odchwaszczania pól, pH. Trzeba tak dobierać nawozy, aby zwiększały zasobność gleb we wszystkie pokarmy potrzebne roślinom (N, P, K, Ca)

93 – METODY OZNACZANIA POTRZEB NAWOŻENIA ROŚLIN:
Metody wegetacyjne
metody polowe: opiera się na reakcji roślin uprawnych w warunkach polowych na zmianę czynników wzrostu. Rośliny rosną w tych samych warunkach glebowych i klimatycznych, w jakich będą w przyszłości uprawiane. Długotrwała (cały okres wegetacji, kosztowna, trudność w doborze terenu pod doświadczenie). Nawożenie poletek różnymi składnikami mineralnymi w formie nawozów. Różne dawki i zbadanie wielkości plonów w porównaniu do poletek kontrolnych nie nawożonych. Stosujemy 4-6powtórzeń tej samej kombinacji, w celu wyeliminowania zmienności glebowej. Wielkość poletek 1-100m^2 oddzielamy je pasami ochronnymi 1m^2, aby nie przenosić nawozów z jednego poletka na sąsiednie.
metody wazonowe: prowadzone w specjalnej hali wegetacyjnej. Umożliwia zbadanie wpływu różnych czynników na wzrost roślin. Rośliny uprawiane w wazonach typu Mitschelicha z dzwonkowym dnem i nakładaną od dołu podstawką, lub typu Wagnera- wykonane z blachy ocynkowanej. Do gleby dodajemy składniki mineralne wg. Schematów podanych przy opisie metody polowej, aby zbadać ich wpływ na wysokość plonu, 4-6 powtórzeń.
metody wazonowo- laboratoryjne:
Metody mikrobiologiczne.
Metody chemiczne: 1) analiza gleby; 2) analiza roślin

94 – MIESZANIE NAWOZÓW MINERALNYCH W WARUNKACH GOSPODARSTWA:
Mieszanie kilku nawozów pojedynczych ułatwia pracę przy ich rozsiewie. Miesza się w celu zmniejszenia pylistości jednego z komponentów. Nie wszystkie jednak nawozy można ze sobą mieszać, gdyż może powodować to straty określonego składnika.
Nie należy mieszać nawozów azotowych zawierających w swoim składzie NH4 z nawozami o charakterze zasadowym.
nie należy mieszać nawozów zawierających fosfor w związkach rozpuszczalnych w wodzie (fosforan amonu, superfosfat) z nawozami zawierającymi wapń w związkach rozpuszczalnych w wodzie (saletra wapniowa, mączki fosforytowe)
Nie można mieszać superfosfatów zawierających pewną część fosforu w formie H3PO4  z nawozami zawierającymi azot w postaci NO3.
Nie można mieszać nawozów higroskopijnych z innymi nawozami i pozostawiać je nie rozsiane przez dłuższy czas, gdyż powoduje to ich zbrylenie lub wytworzenie mazistej masy.

95 – PRZEDWEGETACYJNE USTALANIE DAWEK NAWOZÓW MINERALNYCH:

Ustalenie dawek nawozów mineralnych opiera się na analizie podłoża i roślin. U roślin szklarniowych oznaczamy metodą uniwersalną 0,03 % kw. Octowym do oznaczeń azotu, potasu, fosforu.
Warianty: 1. jeżeli zawartość aktualna jest równa wartości standardowej to nie nawozimy.
                 2. zawartość aktualna jest wyższa od standardowej należy zmniejszyć przez przemywanie gleby, bądź przez dodanie materiału ubogiego w składniki pokarmowe (torf wysoki, miał węglowy, słoma, trociny). Należy wszystko przemieszać, przekopać, i ponownie dokonać analizę podłoża.
                 3. zawartość aktualna niższa od standardowej- należy nawozić (standardowa 250mg K/dm^3; aktualna 100mg K/dm^3; niedosyt 150mg K/ 5 m^2= 30g/ m^2

96 – STOPNIE ODŻYWIANIA SIĘ ROŚLIN:
Odżywianie niedostateczne-wzrasta plon, zawartość % składnika pokarmowego jest na tym samym poziomie.
Krytyczne-rośnie plon i zawartość % składnika pokarmowego.
Luksusowe- plon na jednakowym poziomie, a % zawartość składnika rośnie.
Toksyczne- nadmierne, szkodliwe, następuje załamanie plonu, ponieważ stosowane są za wysokie dawki.





97 – NAWOŻENIE POZAKORZENIOWE:
Nawożenie dolistne. Składniki mineralne dostarczane roślinie w wyniku opryskiwania roztworami nawozów mineralnych, mogą być pobierane nie tylko przez liście ale również prze skórkę pędów i owoców lub przez łuski okrywające pąki.
Zasady nawożenia pozakorzeniowego: stosowanie składników pokarmowych może być uzasadnione w następujących przypadkach:
przy ograniczeniu aktywności korzeni (powodowane-długotrwałą suszą; ogranicza aktywność korzeni, szczególnie  w warstwie orno- próchniczej w skutek tego zmniejsza się pobieranie azotu, w takim przypadku zalecane jest dokarmianie dolistne roztworem mocznika), (aktywność korzeni może być ograniczona przez niedostateczne napowietrzenie gleby, na glebach zlewnych, po obfitych pa
gdy składnik pokarmowy dostarczany do gleby  ulega uwstecznieniu 9 na glebach o wysokim pH wiele składników pokarmowych przechodzi w formy nie przyswajalne dla roślin, dotyczy to prawie wszystkich mikroelementów, z wyjątkiem molibdenu, w takich warunkach należy dokarmiać dolistnie.
Przy występowaniu objawów niedoboru danego składnika ( charakterystyczne objawy niedoboru występują na liściach, owocach, świadczą o deficycie ich w  roślinie, najczęściej niedobory dotyczą N, B, Mg, Fe, Br.) Roślina pobiera wszystkie składniki pokarmowe przede wszystkim przez włośniki korzeniowe. Komórki włośnikowe są łatwo przepuszczalne dla składników pokarmowych,. Komórki skórki liścia, kwiatów, owoców pokryte są kutikulą (warstwą substancji woskowej) co ogranicza znacznie przepuszczalność. Dokarmianie dolistne jest uzasadnione i powinno być stosowane. Aby zwiększyć powierzchnię styku roztworu z blaszką liściową należy stosować zwilżenie. Powoduje to, że roztwór na blaszce liściowej nie jest w postaci kropli lecz rozlewa się na niej. Powoduje to zwiększenie powierzchni styku i szybsze przenikanie roztworu do wnętrza. Dla K, Na, NO3 przenikanie jest łatwiejsze, natomiast dla Ca, Mg trudniejsze. Połączenia chylatowe łatwo przenikają do wnętrza, ponieważ pierwiastki w chelacie nie posiadają ładunku i roślina nie musi mieć jonów do wymiany. Oprócz tego czynnikiem chelatującym mogą być związki organiczne, np.; aminokwasy, które nie są trujące dla człowieka a łatwo przenikają do wnętrza rośliny.

98 – OCENA ZASOBNOŚĆI GLEB METODAMI CHEMICZNYMI:
1. Metoda Egnera- Richma.
Polega na ekstrahowaniu związków fosforu i potasu z gleby za pomocą roztworu mleczanu wapniowego z kwasem solnym. Roztwór ten, jest zbuforowany w stosunku do jonów H+ i Ca. Z powodu dużej ilości w roztworze mleczanu wapnia rozpuszczają tylko nieznaczne ilości związków próchniczych, a więc zabarwienie jest prawie bezbarwne co umożliwia kolorymetryczne oznaczenie fosforu. Mleczan wapnia ma zdolności przeprowadzania do roztworu takich ilości fosforu i potasu jakie mogą pobrać z gleby rośliny uprawne.
2. Metoda orientacyjna.
Oznaczenie azotu azotanowego, fosforu, potasu i chlorków w wyciągu 0,03% kwasu octowego. Skuteczność i celowość nawożenia można ocenić na podstawie ogólnego wyglądu roślin i ich plonowania. Analiza gleby określa rozpuszczalne, dostępne dla korzeni drzew formy makro i mikroskładniki, analiza liści, czy drzewa pobrały te składniki z gleby i w jakich ilościach. Ocena  na podstawie wyglądu roślin i ich plonowania, informuje sadownika zbyt późno o niedoborze składnika, nie może on stosować nawożenia profilaktycznego. Stosując tę metodę niedobór danego składnika można usunąć dopiero po wystąpieniu objawów, co trwa zwykle dłużej i z reguły wywołuje zmniejszenie plonu. Korzystanie z nowoczesnych metod diagnostyki potrzeb nawożenia opartej na analizie chemicznej, uzupełniając je wskazówkami, jakie wynikają z wyglądu drzew, ich  siły wzrostu, długości przyrostów, wielkości blaszki liściowej, intensywności zabarwienia i barwy liści.
3. Metoda uniwersalna.
Oznaczenie azotu amonowego, azotu azotanowego, P, K, Ca, Na, Mg, chlorków w wyciągu 0,03kwasu octowego.

99 – SPORZĄDZANIE ROZTWORÓW DO DOKARMIANIA ROŚLIN:
Stosowane stężenie nie może w wodzie przekroczyć 0,3-0,6%; rośliny młode 0,1-0,2 (oprysk) starsze do0,6% dokarmianie z nawożeniem  0,15-0,06%
1%= 1g w 100ml wody
1% rozpuszczany 10g nawozu w 1000ml wody (dm^3)
1% rozpuszczany 1 kg w 100dm^3 wody
0,1~ 1g w 1 dm^3 wody

Sporządza się w częściach wagowych rozpuszczalnych soli
1,5% Ca(NO3)2
1%~ 10 g
1,5~15g Ca(NO3)2- rozpuścić w 1dm^3 wody
W 100g Ca(NO3)2-15%N
15g Ca(NO3)2-x
                        X=2,25gN

101 – PRZYGOTOWANIE SUBSTRATÓW TORFOWYCH:
Substraty torfowe- podłoża jednorodne z torfu wysokiego. Do uprawy warzyw produkowane są substraty: * STM-3; *STM-4. Surowcem dla STM-3 jest torf wysoki o niskim stopniu rozkładu. Dodanie kredy (pH wynosi 6,0-6,5) i MIS-3 substrat STM-3 zawiera w 1 dm^3 2g soli nawozowych. Substrat ten stosowny do produkcji rozsad roślin warzywnych, pod folią, a także jako podłoże do pełnej uprawy roślin o krótkim okresie wegetacji i małych wymaganiach. Substrat torfowy może być również przygotowany w gospodarstwie.

102 – NAWOZY:
*O działaniu żywieniowo- ochronnym: Florovit, Florogama, Ekolist, Floropest, Florosol.
*Stosowane w uprawach bezglebowych: Nowokont, Agrovit 300, Hydrovit 300, Florogama S
*Do dokarmiania pozakorzeniowo:
sypkie: saletra wapniowa, mocznik, siarczan magnezu, chlorek wapnia
płynne: Florovit, Agrovital, Busz 1, Indol 1, Fe, P.
*o spowolnionym działaniu: Plantacote, Osmocote Plus, Multicote,
*nawozy kompleksowe stosowane w uprawach bezglebowych: saletra K, saletra Ca, Superba brązowa, czerwona, zielona.
*nawozy mieszane sypkie: * o pełnym składzie makroelementów: MIS-3; MIS-4; Fructus1; Fruktu 2; Flora; Azofoska. * o pełnym składzie mikroelementów: MIS-3; MIS-4; Flora; Azofoska.
*nawozy mieszane płynne: *o pełnym składzie makro i mikroelementów: Florowit, Florogama S, Nowokont, Hydrovit, Mikrovit, Pinivit.
                                             *o niepełnym składzie makro i mikroelementów: Floropest, Mixt1, Agrovital U, Agrovital F, Indol, Agrovit, Mikrovit, Hortosol, Busz 1.]]> Poniedziałek 16 Styczeń Poniedziałek 16 Styczeń http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=31#p31 31@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl A. Thear. Według tej teorii (humus) i woda stanowią pokarm dla roślin, natomiast mineralne składniki odgrywają podrzędną rolę. Cała zatem żyzność gleb zależy tylko od zawartej w niej próchnicy. Gleby ciemniejsze zawierające więcej próchnicy były żyźniejsze , a wprowadzanie wraz z nawozami organicznymi materii organicznej, ulegające w glebie przekształceniu w próchnicę zwiększa żyzność gleb.

2 – MINERALNA TEORIA ODŻYWIANIA SIĘ ROŚLIN:
Liebig. Związki próchniczne nie są podstawowym źródłem pokarmu dla roślin, a węgiel roślina czerpie z CO2 znajdującego się w powietrzu. Związki organiczne znajdujące się w popiele nie są przypadkowe, stanowią one dla roślin niezbędne pożywienie. Te popielne związki mogą być pobrane ze składników mineralnych, bądź też z produktów mineralizacji związków próchnicznych. Związki organiczne rośliny mogą całkowicie pobierać z podłoża np. mocznik, auksyny, hormony, witaminy czyli związki pomocne w regeneracji różnych części roślin.

3 – PRAWO MINIMUM I MAKSIMUM:
Prawo minimum (stare): niedostatek jednej substancji przyswajalnej w glebie ogranicza działalność innych substancji i w ich następstwie powoduje obniżkę plonu.
Prawo maksimum (nowe): nadmiar substancji przyswajalnej w glebie ogranicz skuteczność działania innych substancji, co w następstwie powoduje obniżkę plonu.

4 – PRAWO ZWROTU (STARE I NOWE):
Prawo zwrotu (stare): aby otrzymać żyzność gleby, konieczne jest jej zwrócenie wszystkich substancji pokarmowych pobranych przez rośliny. Twórcy tej teorii – Deren i Busendoff. Prawo to było stosowane gdy nie znano nawozów mineralnych.
Prawo zwrotu (nowe): aby utrzymać żyzność gleby konieczne jest zwracanie jej substancji przyswajalnych które zanikły w następstwie stosowania 4 podstawowych składników nawozowych (N, P, K, Ca).

5 – ANTAGONIZM JONÓW W CZASIE ICH POBIERANIA PRZEZ ROŚLINĘ:
Roztwór zawierający różne sole w takiej proporcji, przy której nie jest on toksyczny, nazywamy roztworem zbalansowanym, natomiast zjawisko osłabienia określonych właściwości fizjologicznych pewnych jonów przez obecność innych nazywany antagonizmem jonów. Wszystkie składniki pokarmowe dostają się do rośliny przez włośniki. Istnieją jednak jony posiadające nośniki i są to takie jony które posiadają wspólne nośniki: K i Mg. W takiej konkurencji wygrywa potas, czyli jest on antagonistą magnezu w procesie pobierania składników przez roślinę. Dzięki antagonizmowi jonów i utrzymywaniu tym samym równowagi jonowej, poszczególne pierwiastki mogą występować w różnych organizacjach, a więc w roślinach w odpowiednich dla nich proporcjach.

6 – PSEUDOANTAGONIZM JONÓW W CZSIE ICH POBIERANIA PRZEZ ROŚLINĘ:
Pseudoantagonizm czyli antagonizm pozorny. Jest to brak pewnego składnika pokarmowego w roślinie, przy jednoczesnej obecności tego składnika w glebie a jego pobieranie nie jest blokowane przez inny pierwiastek będący antagonistą tego składnika, lecz wywołane jest przez inny czynnik, np. nieodpowiednie pH, zbyt płytki system korzeniowy.

7 – CZY JEST MOŻLIWA UPRAWA ROŚLIN NA SAMYCH NAWOZACH ORGANICZNYCH LUB MINERALNYCH:
Możliwość takiej uprawy zależy od miejsca i rodzaju uprawy (uprawa polowa lub pod osłonami), od wymagań pokarmowych uprawianych roślin. W uprawie pod osłonami możliwa jest uprawa roślin na samych nawozach mineralnych ale rozpuszczonych w wodzie (uprawa hydroponiczna) przy takiej metodzie uprawy konieczne jest także dostarczenie roślinie mikroelementów. Natomiast przy uprawie polowej mimo możliwości uzyskiwania dużych plonów przy wyłącznym nawożeniu mineralnym, największe i najbardziej pewne plony osiąga się stosując nawozy organiczne i mineralne.

8 – STRATY SKŁADNIKÓW POKARMOWYCH Z OBORNIKA W CZASIE PRZECHOWYWANIA:
Strata tych składników uzależniona jest od sposoby przechowywania obornika. Azot – największe straty azotu występują w formie amoniaku po amonifikacji, również w formie N2 po denitryfikacji wolny azot utlenia się do atmosfery. Fosfor – przy prawidłowym przechowywaniu obornika nie występują w ogóle straty azotu z obornika. Poprzez wymywanie straty mogą dochodzić nawet do 20%. Potas – w oborniku potas występuje w formie kationu dlatego też może ulec wymyciu przez wodę. Straty potasu z obornika występują przez wymywanie, przy nieodpowiednim przechowywaniu obornika mogą dochodzić nawet do 50%.



9 – WYKORZYSTANIE SKŁADNIKÓW POKARMOWYCH Z OBORNIKA PRZEZ ROŚLINY:
Azot w oborniku występuje w formie białka (99% N w oborniku), musi być on rozłożony do NH4 lub NH3 i dopiero wtedy jest pobierany przez rośliny.
Fosfor w oborniku występuje w formie fosfolipidów, kwasów nukleinowych, aby roślina mogła pobierać fosfor muszą być one rozłożone do związków mineralnych.
Potas nie buduje połączeń organicznych.

10 – SPOSOBY PRZECHOWYWANIA OBORNIKA
-  Przechowywanie obornika pod zwierzętami – przechowuje się w oborach tzw. zagłębionych. Obornik jest systematycznie ugniatany przez zwierzęta, osłabia to dostęp powietrz dzięki czemu fermentacja odbywa się w temp. 250C. Metoda ta jest coraz rzadziej stosowana (niehigieniczna), jest utrudniony wywóz obornika oraz duże zużywanie ściółki. Obornik przy złej wentylacji może wydzielać dużo amoniaku i siarkowodoru
- Przechowywanie obornika na gnojowni – spód gnojowni powinien być utwardzany płyta betonową, obornik układamy w takich warstwach aby po ugnieceniu miał 25cm grubości. Formujemy pryzmę nie wyższą niż 2m wysokości. Po zakończeniu formowania wskazane jest przykrycie ziemią lub torfem, aby zapobiec przesuszeniu. Fermentacja powinna trwać
2 -3 miesiące i przebiegać przy słabym dostępie powietrza w temp. 400C.
- Przechowywane obornika na polu – obornik układany jest w pryzmę na wyrównanej powierzchni. Powierzchnię tę należy przykryć grubą warstwą torfu, słomy lub innym materiałem organicznym (20cm). Zmniejsza to rozmiękanie gleby pod pryzmą i przemieszczanie się składników pokarmowych z obornika do gleby. W czasie formowania pryzmy niezbędne jest okresowe ugniatanie jej, po zakończeniu formowanie pryzmy należy ją przykryć.
- Metoda Krantza – obornik składuje się luźno, na gnojowni w wyniku czego jego temp. podnosi się do 650C. Przy tej temp. giną organizmy żywe, jest to częściowe oczyszczenie z drobnoustrojów. 

11 – TERMINY PRZECHOWYWANIA OBORNIKA:
Są 2 terminy przechowywania obornika: wiosna i jesień – rzadko w okresie letnim. Dokładny termin zależy od rodzaju gleb, ukształtowania terenu oraz od gatunku uprawianej rośliny. Lepsze efekty na glebach ciężkich daje nawożenie jesienne a na lekkich – wiosenne. Np. wczesna kapusta: sadzenie w kwietniu to przyoranie jesienią roku poprzedniego.

12 – PRZEMIANY MATERII AZOTOWEJ OBORNIKA PODCZAS PRZECHOWYWANIA:
Najważniejszymi przemianami związków azotowych są: hydroliza białek, amonifikacja, nitryfikacja i denitryfikacja. Wszystkie te procesy odbywają się w oborniku w różnym nasileniu, w zależności od składu tego nawozu i warunków przechowywania.
Amonifikacji ulega również mocznik. Końcowymi produktami amonifikacji jest węglan amonowy. Zobojętnia on wolne kwasy powstające w czasie fermentacji obornika, nadając mu odczyn zasadowy. Proces ten jest głównym powodem strat azotu, gdyż tworzący się amoniak łatwo się utlenia.
Nitryfikacja polega na utlenieniu  amoniaku do azotanów. Zachodzi w warunkach tlenowych i proces ten występuje w oborniku źle przechowywanym. Proces ten uważa się za szkodliwy ponieważ powstałe azotany łatwo ulegają denitryfikacji.
Denitryfikacja następuje w warunkach beztlenowych, jest to utlenienie się wolnego azotu do atmosfery.

13 – GŁĘBOKOŚĆ PRZYORANIA OBORNIKA:
Głębokość przyorania obornika zależy od rodzaju  gleby. Na glebie zwięzłej obornik należy przyorać na głębokość 8-12cm gdyż zbyt głębokie umieszczenie obornika w takiej glebie, która jest mało przewiewna utrudnia jego rozkład. Natomiast na glebach lekkich obornik należy przyorać na głębokość 12-18cm, gdyż zbyt płytkie przyoranie będzie powodować mineralizację w wyniku czego powstanie bardzo mało próchnicy. Obornik można również przyorać na głębokość 60cm dla celów melioracyjnych. Spełnia on rolę wkładki materii organicznej i zatrzymuje wodę opadową i sorbuje składniki pokarmowe wymywane z warstwy ornej.


14 – ZNACZENIE NAWOZÓW ORGANICZNYCH
Nawozy organiczne to różne materiały organiczne znajdujące się lub produkowane w gospodarstwie, stosowane do użyźnienia gleby, poprawienia jej struktury oraz nawożenia roślin. Do nawozów organicznych zaliczane są: gnojówka, gnojowica, obornik, pomiot ptasi, fekalia, słoma, torf, węgiel brunatny, komposty i nawozy zielone.

15 – OBLICZANIE ILOŚCI OBORNIKA W GOSPODARSTWIE:
- Sumowanie ilości wyprodukowanego obornika przez zwierzęta w gospodarstwie: 1 koń – 80kg/rok, jedna owca – 5kg/rok, 1 krowa – 120kg/rok, 1 świnia – 15kg/rok. Ilość wyprodukowanego obornika mnożymy razy ilość sztuk bydła w gospodarstwie.
- Metoda Wolfa
- Ilość obornika obliczamy z żywej wagi zwierząt

16 – PRZEMIANY MATERII BEZAZITOWEJ OBORNIKA W CZASIE PRZECHOWYWANIA:
Dwa terminy stosowania obornika: jesienny i wiosenny, decydują o przechowywaniu go przez okres około 6 miesięcy. W tym czasie podlega on różnym przemianom. Szybkość i kierunek przemian związków organicznych obornika zależą od warunków jego przechowywania, a głównie od dostępu powietrza, wilgotności, temperatury w pryzmie obornika. Podczas przechowywania obornika następują przemiany materii bezazotowej w zależności od warunków powietrznych. W warunkach tlenowych wydziela się dwutlenek węgla i woda, a w warunkach beztlenowych – węglowodany i tłuszcze – których końcowymi produktami rozkładu są CO2 i H2O. rozkład tych związków prowadzi do znacznego zmniejszenia masy obornika (o 25-30%). Zmniejszenie ilości organicznych związków bezazotowych daje spadek zawartości węgla w oborniku, natomiast ilość azotu nie ulega większym zmianom.

17 – SKŁAD CHEMICZNY OBORNIKIA:
Skład chemiczny obornika zależy od rodzaju ściółki, od gatunku zwierząt, sposoby ich żywienia, użytkowania. Duży wpływ ma także sposób przechowywania.
Obornik jest nawozem zawierającym dużo wody, gdyż średnio 75%, ale wahania są duże. Zawartość substancji organicznej wynosi około 20%, a związków mineralnych 5-6%.

Woda – 75%
Materia organiczna – 20%
Popiół – 6%
Azot – 0,55%
Fosfor – 0,25%
Potas – 0,7%
Wapń – 0,45%
Magnez – 0,25%


18 – WPŁYW OBORNIKA NA GLEBĘ:
Obornik oddziaływuje na właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne gleby.
W wyniku wprowadzenia dużej masy obornika do gleby powoduje on zmiany fizyczne takie jak: spulchnia i rozluźnia gleby, po rozkładzie obornika powstaje próchnica (tworzy się dobra struktura gruzełkowata), podczas rozkładu obornika wydziela się dużo ciepła.
Wpływ obornika na właściwości chemiczne – źródło składników pokarmowych, źródło dwutlenku węgla, poprawia kompleks sorpcyjny.
Wpływ obornika na właściwości biologiczne – umieszczenie wraz z obornikiem dużej ilości mikroorganizmów, po dostaniu się do gleby zazwyczaj giną, chociaż mogą być pożywieniem dla innych  żyjących w glebie mikroorganizmów. Drobnoustroje potrzebują związków organicznych, które dostarczane są właśnie z obornikiem.

19 – PRZYDATNOŚĆ GNOJOWICY W UPRAWACH OGRODNICZYCH:
Gnojowica – płynna mieszanina kału i moczy zwierząt lub kału, moczu i określonej ilości wody. Od obornika różni się brakiem ściółki. Zawartość składników pokarmowych gnojowicy zależy od rodzaju, wieku i sposobu użytkowania zwierząt oraz rozcieńczenia jej z wodą.
W uprawach ogrodniczych jest mało przydatna z powodu braku ściółki (która napowietrza glebę) i zachodzących w gnojowicy procesów beztlenowych.
Trzoda chlewna: 0,45% K, 0,6% N, 0,3% P
Trzoda bydlęca : 0,6% wody, 0,4% N, 0,3% P
Około 50% azotu w gnojowicy jest łatwo dostępna dla roślin, potas i fosfor jest tak samo dostępny jak w nawozach mineralnych.
Oprócz makroelementów gnojowica zawiera również mikroelementy: B, Mn, Mo, Cu, Zn, oraz Mg i Ca. Działanie gnojowicy zależy od rodzaju gleby i terminu stosowania.

20 – STOSOWANIE GNOJOWICY
Zaleca się stosowanie pod rośliny o długim okresie wegetacji (buraki cukrowe, pastewne, pod kukurydzę, kapustę pastewną). W uprawach ogrodniczych jest mało przydatna z powodu braku ściółki (która napowietrza glebę) i zachodzących w gnojowicy procesów beztlenowych. Ustalając dawki gnojowicy pod poszczególne rośliny należy brać pod uwagę zapotrzebowanie roślin na azot, rodzaj gleby i jej zasobność w składniki pokarmowe oraz termin stosowania gnojowicy. Gnojowica może pokryć 50-100% zapotrzebowania roślin na azot.




21 – GNOJÓWKA I JEJ STOSOWANIE:
Gnojówka – przefermentowane płynne odchody zwierzęce <mocz>, podczas przechowywania w zbiornikach następuje amonifikacja azotu do amoniaku. Przefermentowana gnojówka zawiera N w postaci węglanu amonu:
Skład gnojówki: 0,4% N ; 0,01-0,05% P; 0,8%K.
Stosowanie: Na wszystkie gleby we wszystkich uprawach, pod osłonami w rozcieńczeniu 1:6 (woda). Zawiera wszystkie związki organiczne takie jak w oborniku. Stosowana na polach, łąkach, pastwiskach. Aby jak najwięcej składników z niej wnikało do gleby należy stosować przed deszczem.



22 – STOSOWANIE FEKALII:
Fekalia to wydaliny ludzkie.
Skład chemiczny: 1,3% N; 1,1% P; 0,2% K
Przechowywać należy w warunkach pełnego natlenienia. Surowe fekalia – nie przefermentowane – nie powinny być rozlewane na polach uprawnych. musza być dodane substancje rozluźniające. Nie należy stosować w ogrodnictwie. Jest to  nawóz organiczny używany w postaci kompostów torfowo fekaliowych.

23 – CHARAKTERYSTYKA POMIOTU I JEGO STOSOWANIE:
Pomiot ptasi – odchody ptactwa domowego (kury, kaczki, gęsi, gołębie)
Skład chemiczny: 1,6% N; 0,8% K; 1,5% P; 2,4% Ca; 0,7% Mg; 50% woda.
Stosowanie: na wszystkie gleby, dobry pod osłonami (róże, ogórki), w uprawach polowych pod wszystkie rośliny.

24 – OTRZYMYWANIE KOMPOSTU:
Komposty gospodarskie: Na kompost nadają się odpady kuchenne: obierki, skórki, oraz odpady z produkcji (liście, łęty ziemniaczane, chwasty). Nie należy używać chwastów wieloletnich, które mają wykształcone nasiona. Produkcja polega na przerzuceniu co pewien czas i przysypywaniu ziemią aby dostarczyć drobnoustroje, oraz przygnieść dzięki czemu utrzymywana jest odpowiednia temperatura. Przed zastosowaniem kompost trzeba przesiać. Część która zostanie na siatce umieszczamy w kompoście np. rozłogi perzu. Skład chemiczny może być różny, podobny do składu obornika. Do kompostu można dodać nawozy azotowe. Stosowanie: pod wszystkie  rośliny, na wszystkie gleby, pod rozsady.

Kompost biodynamiczny: Produkcja jest taka sama jak kompostu gospodarczego. Zakłada się w pobliżu brzozy, bzu czarnego (niewskazane sąsiedztwo drzew iglastych). Oprócz materiałów odpadowych dodaje się mączkę kostną, rybną, pomiot ptasi, obornik, gnojówkę, popiół z nawozów mineralnych. Nawozów mineralnych się nie stosuje chyba że wapno dolomitowe.

Różnica między kompostem gospodarskim a biodynamicznym:
Kompost biodynamiczny nie uwzględnia stosowania nawozów mineralnych, dodawane są preparaty biodynamiczne.

25 – ZNACZENIE KOMPOSTU W OGRODNICTWIE:
Zalety kompostu: wykorzystanie odpadów, lepsze napowietrzenie gleby, szybszy przebieg procesu mineralizacji materii organicznej, poprawia żyzność gleby. W porównaniu z obornikiem, nawożenie kompostem wpłynęło w znacznym stopniu na wilgotność próbek pobranych w polu, kapilarną pojemność wodną, polową pojemność wodną, porowatość i wodę dostępną dla roślin.


26 – NAWOZY ZIELONE I ICH ZNACZENIE W UPRAWACH OGRODNICZYCH:
Stosowanie nawozów polega na przyoraniu niedojrzałych roślin lub ich części w celu użyźnienia gleby. Rośliny przeznaczone na nawóz zielony powinny w krótkim czasie dostarczyć dużych ilości materii organicznej o wysokiej zawartości składników pokarmowych dla roślin.
Sposoby produkcji nawozów zielonych:
- uprawa roślin z przeznaczeniem w całości  na przyoranie
- przyoranie odrostów przy skoszeniu
- przyoranie resztek pożniwnych po uprzednim zbiorze części nadziemnych
- przewiezienie skoszonej masy na inne pole a następnie jej przyoranie
Najczęściej stosowane rośliny na nawozy zielone to rośliny z rodziny motylkowych, które mają zdolność wiązania N (łubin żółty, wyka). Poleca się mieszać także rośliny z rodziny motylkowych z innymi roślinami. Rośliny na nawóz zielony mają głęboki system korzeniowy dzięki czemu pobierają z głębszych warstw składniki, które przemieszczają się do łodygi i liści, przez co po przyoraniu składniki te znajdą się w warstwie uprawnej. Zielony nawóz nawozimy wraz z nawozami mineralnymi.

27 – WARTOŚĆ NAWOZOWA NAWOZÓW ZIELONYCH:
Rośliny uprawiane na nawozach zielonych z reguły dają wyższe plony w porównaniu z roślinami uprawianymi bez nawożenia organicznego (mniejsze niż na oborniku). Zwyżka plonów następuje po przyoraniu roślin motylkowych. Rośliny inne niż motylkowe poprawiają stan fizyczny gleb. Na glebach ciężkich rośliny przyorujemy na jesieni (płycej). Na glebach lekkich wczesną wiosną (głębiej). Nie płycej niż 16 cm.

28 – WYKORZYSTANIE TORFU, WĘGLA BRUNATNEGO I SŁOMY W OGRODNICTWIE:
Torf wysoki: powstaje w zastoiskach bezodpływowych, bardzo dobra pojemność wodna, wolny od patogenów, odczyn kwaśny pH 2,8-3,2, zawartość azotu !,7%; ogólna zawartość substancji organicznej 90%. Stosuje się jako podłoże oraz do użyźniania pola.
Torf przejściowy: zmineralizowany w 80%, pH 3 – 4,5. Stosowany jako podłoże szklarniowe oraz na pole, ale ze względu na odczyn musi być wapniowany.
Torf niski: tworzy się w miejscach gdzie woda przepływa, w dolinach rzek, powstaje z rozkładu roślinności, zawiera od 25 – 30% substancji organicznej, odczyn lekko kwaśny do obojętnego pH 5 - 7, zawartość N 2,8%. Jest w znacznym stopniu zmineralizowany. raz wysuszony nie wchłania wody. Stosowany jako komponent do innych podłoży, nie stosuje się samego. Można na nim uprawiać warzywa, ale musi być również stosowane nawożenie mineralne.
Torfów nie stosuje się jak nawóz organiczny lecz jako podłoże w uprawach szklarniowych. Po 2 latach wywozie się go ze szklarni na pole. Azot występuje w torfach (w białku) i nie może być bezpośrednio pobierany – musi ulec mineralizacji. Bardzo dobrze użyźnia glebę.
Węgiel brunatny: Stosuje się jako podłoże w uprawach szklarniowych, po 2 latach wywozi się go na pole jako komponent lub jako nawóz organiczny. Zawiera dużo węgla, duża pojemność sorpcyjna, wolny od patogenów, pH 7. Dobre warunki wodno – powietrzne.
Słoma: do uprawy całorocznej np pomidora. Ulega mineralizacji. Jest podłożem bardzo dobrym bo nie trzeba dokarmiać roślin dwutlenkiem węgla.


29 – CHARAKTERYSTYKA DOBREGO PODŁOŻA STOSOWANEGO W OGRODNICTWIE:
1 – Duża pojemność wodna
2 – Duża pojemność powietrzna
3 – Dobra i trwała struktura przez cały okres uprawy
4 – Duża zdolność zatrzymywania składników pokarmowych
5 – Dobre właściwości buforowe – zdolność przeciwstawiania się nagłym zmianom odczynu
6 – Brak patogenów i szkodników
7 – Brak substancji hamujących ukorzenianie

30 – PODZIAŁ I CHARAKTERYSTYKA NAWOZÓW MINERALNYCH:
Nawozy mineralne stanowią osobną grupę nawozów. W nawozach mineralnych wprowadzamy do gleby duże ilości składników pokarmowych które pobierane są przez rośliny a następnie częściowo wywożone z gospodarstwa wraz z plonami, częściowo powracają do gleby w nawozach organicznych, dlatego zwykle wzrostowi zużycia nawozów mineralnych towarzyszy wzrost produkcji i zużycie nawozów organicznych.
Nawozy mineralne dzielimy na grupy w zależności od podstawowego składnika pokarmowego. Rozróżniamy następujące grupy:
1 – Nawozy azotowe – występuje duża różnorodność ze względu na rozmaite formy azotu
2 – Nawozy fosforowe – zawierają przeważnie fosfor w postaci soli kwasu ortofosforowego.
3 – Nawozy potasowe – zawierają fosfor w postaci rozpuszczonych soli potasowych lub w innych produktach zawierających potas
4 – Nawozy wapniowe i magnezowe – służą głównie do odkwaszania gleb lub dostarczają magnezu.
5 – Mikronawozy – zawierają mikroelementy
6 – Nawozy wieloskładnikowe – zawierają więcej niż jeden podstawowy składnik pokarmowy (N, P, K, Mg)

31 – STOSOWANIE NAWOZÓW MINERALNYCH:
Przy stosowaniu nawozów mineralnych trzeba przestrzegać następujących zasad:
Maszyny przed wysiewem i po wysiewie nawozów należy trzymać w stanie bardzo czystym, ponieważ części metalowe bardzo szybko wchodzą w reakcje z nawozami i ulegają zniszczeniu. Nawozy mineralne przed wysiewem na polu należy dokładnie rozdrobnić a w przypadku stosowania mieszanek nawozowych przed wysiewem dobrze je wymieszać na jednorodną masę. Przy pogłównym stosowaniu nawozów nie należy wysiewać na rośliny mokre.

32 – PORÓWNANIE DZIAŁANIA NAWOZÓW MINERALNYCH I ORGANICZNYCH:
Nawozy organiczne: obornik, gnojowica, gnojówka, komposty, nawozy zielone, fekalia, pomiot ptasi, słoma. Wszystkie te nawozy zawierają substancje organiczne, z których po złożonych przemianach tworzą się substancje próchniczne. Substancje ta wywierają bardzo korzystny wpływ na właściwości fizyczne, chemiczne i biologiczne gleby, decydujące o jej urodzajności. Dlatego, nawozy organiczne polepszają warunki życia i odżywiania roślin co sprzyja wykorzystaniu pokarmów zarówno znajdujących się w glebie jak i wnoszonych w nawozach. Ponieważ nawozy organiczne zawierają substancje pochodzenia roślinnego, występują więc w nich wszystkie niezbędne do życia roślinnego makro- i mikroskładniki (są to nawozy pełne). Większość tych składników staje się dostępna dla roślin po mineralizacji nawozów organicznych w glebie. Toteż nawozy te działają wolno i długo. Rośliny mogą z nich korzystać przez cały okres wegetacji a nawet w latach następnych.
Nawozy mineralne: w przeciwieństwie do organicznych zawierają zazwyczaj pojedyncze składniki. Są to nawozy przeważnie szybko działające, zwykle zawierają składniki bezpośrednio dostępne dla roślin lub szybko w nie przechodzące. Dzięki temu mogą one szybko zaspokoić potrzeby pokarmowe roślin i uzupełnić zasobność gleb w brakujące składniki pokarmowe. Nawozy te nie zawierają substancji organicznych, zwiększają plony, przyczyniają się do zwiększenia zawartości substancji próchnicznej w glebie (resztki pożniwne).

33 – AZOT W GLEBIE I POBIERANIE JEGO PRZEZ ROŚLINY:
Ilość azotu ogólnego w naszych glebach może się wahać  od 0,02 – 2%. Zasobne w azot są czarnoziemy, czarne ziemie oraz gleby torfowe gdzie ilość N może dochodzić do 0,6%.
Azot w glebie występuje zarówno w formie mineralnej (amoniak – kation amonu NH4+, azot cząsteczkowy NO2 oraz NH3) jak i organicznej (białko i mocznik).
Formy N dostępne dla roślin to:
- NH4 – gleby o odczynie obojętnym
- NH3 – gleby o odczynie kwaśnym
- mocznik – bezpośredni dostęp
- azot ze związków organicznych (po ich humifikacji i mineralizacji)
- azot atmosferyczny pobrany przez mikroorganizmy (Rhizobium)
- aminokwasy w niskich stężeniach
Straty azotu:
- Wywożenie azotu wraz z plonem (40-200kg/ha/rok)
- Utlenianie do atmosfery w postaci amoniaku (NH3 30kg)
- Wymywanie w głąb profilu glebowego w formie azotowej NO3 – 25-40kg N/ha/rok
- Utlenianie się azotu w formie cząsteczkowej i tlenkowej
Przemiany azotu w glebie:
Nitryfikacja – proces mikrobiologiczny utlenienia amoniaku do azotanów
Denitryfikacja – proces redukcji utlenionej formy azotu w formie amoniaku NO3 do wolnego          azotu. Proces ten zachodzi w warunkach beztlenowych przez bakterie denitryfikacyjne.
Amonifikacja – wydzielanie do atmosfery azotu w postaci NH4 w procesie mineralizacji substancji organicznej.
Zbiałczenie azotu mineralnego – azot mineralny przechodzi w organiczny poprzez wbudowanie go w organizm, w mikroorganizmy drobnoustroi glebowych

Pobieranie azotu przez rośliny:
Przy rozkładzie substancji organicznej N przechodzi w formę N-NH4, który jest sorbowany wymiennie i może być bezpośrednio pobrany przez rośliny. N-NO3 nie jest sorbowany wymiennie i jeżeli nie jest pobrany przez rośliny ulega wymyciu. Aby rośliny mogły go pobrać musi ulec redukcji do NH2 do czego potrzebna jest energia, którą pobierają z rozkładu węglowodanów.


34 – CHARAKTERYSTYKA I STOSOWANIE NAWOZÓW AMONOWYCH:
Amonowe NH4+
A – Siarczan amonu (NH4)2SO4        N – 20,5%    S – 24%
Nawóz ten ma postać drobnokrystaliczną, barwy białej z odcieniem szarym, kremowym    lub niebieskozielonym. Dobrze rozpuszcza się w wodzie i jest mało higroskopijny.
Do gleby wprowadza się również siarkę. Amoniak powstaje przez połączenia azotu z wodorem, jest on głównym źródłem z którego powstają nawozy mineralne. Jest to nawóz fizjologicznie kwaśny, stosowany na glebach zasadowych i obojętnych. Nawóz ten stosuje się przedsiewnie, musi być wymieszany z glebą. Pozostawiony na powierzchni prowadzi do strat azotu.
B – Woda amoniakalna NH4OH        N – 20,5%
Stosowany na wszystkie gleby i pod wszystkie rośliny. Stosowany przedsiewnie.
Gazowy amoniak rozpuszczony w wodzie, musi być wymieszany z glebą aby uniknąć strat N.

35 – CHARAKTERYSTYKA I STOSOWANIE NAWOZÓW SALETRZANYCH:
Saletrzane
A –Saletra wapniowa Ca(NO3)2        N – 15,5%    Ca – 20,6%
Jest to nawóz stosowany w uprawach polowych i pod osłonami, o barwie białej, ma postać granulowaną, rozpuszczalny w wodzie, bardzo łatwo chłonie wodę. Stosuje się go przedsiewnie jak i pogłównie ponieważ NO3 nie ulega utlenieniu ale może być wymywany. Może być stosowany dolistnie, np. przy suchej zgniliźnie wierzchołkowej owoców pomidora zapobiega tej chorobie. Jest to nawóz fizjologicznie zasadowy.
B – Saletra potasowa KNO3            N – 13,5%    K – 38%
Barwa kremowo-biała. nawóz stosowany pogłównie jak i dolistnie. Polecany do uprawy pod osłonami. Nawóz ten nie powoduje zasolenia podłoża, ma postać pylistą, bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie.
C – Saletra sodowa NaNO3            N – 15,5%    Na – 27%
Nawóz drobnokrystaliczny, higroskopijny, przeznaczony do pogłównego nawożenia.
Nawóz ten produkowany syntetycznie, ale ma on również swoje naturalne źródło – w   Chile powstaje z guana ptasiego. Nawóz ten jest stosowany na rośliny które mają duże zapotrzebowanie na sód. Nie stosuje się na glebach ciężkich.

36 – CHARAKTERYSTYKA I STOSOWANIE NAWOZÓW SALETRZANO- AMONOWYCH I AMIDOWYCH:
Saletrzano – amonowe
A – Saletra amonowa NH4NO3         N – 34%
Bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie, barwa biało – kremowa, postać – granulowana, bardzo dobrze pobierany przez rośliny. W warunkach zasadowych stosowany przedsiewnie i pogłównie. Nawóz ten ma właściwości wybuchowe – w połączeniu z substancją organiczną.
B – Saletrzak NH4NO3 + CaCO3        N – 28%    Ca - %,7%
Barwa – beżowo-brązowa, postać – granulowana, rozpuszczalna w wodzie. Stosowany na glebach lekko kwaśnych, po zastosowaniu powinien być wymieszany z glebą.
C – Saletrzak magnezowy NH4NO3 + CaMg(CO3)2    N – 28%     Mg – 4%    Ca – 4%
Stosowany w uprawach sadowniczych, ma postać granulowaną o barwie beżowej. Rozpuszczalny w wodzie.
D – Saletra amonowa z Mg   NH4NO3 + Mg(NO3)2    N – 34,8%    Mg – 1%
Stosowany w uprawach sadowniczych. Po zastosowaniu należy wymieszać z glebą.
Amidowe NH2
A – Mocznik CO(NH2)2            N – 46%
Bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie, ma postać granulowaną o barwie białej. Jest to nawóz higroskopijny. Stosowany jest przedsiewnie, pogłównie i dolistnie. Pod wpływem enzymów powstaje węglan amonu który ulega dysocjacji. Może być on pobierany przez liście w całości. Stosowany dolistnie jest w roztworze procentowym.
B – Roztwór saletrzano – mocznikowy NH4NO2 + CO(NH2)2      N – 32, 30, 28%
Należy posiadać odpowiednie przyrządy do przechowywania tego nawozu. Wymaga wymieszania z glebą.

37 – NAWOZY AZOTOWE O SPOWOLNIONYM DZIAŁANIU:
Ureaforum - 38%N – stosowany pod rośliny ozdobne i trawniki
IBDU – 31% N – nie nadaje się dla roślin o krótkim okresie wegetacji
AGRAMID – 30-33% N, mocznik otoczkowany siarką.

38 – METODY ROZPOZNAWANIA NAWOŻENIA ROŚLIN AZOTEM:
Wymagania pokarmowe - ilość składników mineralnych pobieranych przez roślinę w okresie wegetacji. Warzywa uprawiane pod osłonami pobierają najwięcej potasu, nieco mniej azotu i wapnia a najmniej fosforu i magnezu.
Potrzeby nawozowe - ilość składników mineralnych jaką należy dostarczyć roślinom, aby zapewnić ich optymalny wzrost i rozwój.
Określenie potrzeb nawożenia azotem:
- na podstawie ogólnego wyglądu roślin i ich plonowania
       Objawy niedoboru azotu: powolny wzrost, jasnozielone liście, ogonki wyrastają na  roślinie pod kątem ostrym, cienkie pędy, grona osadzone daleko od łodygi, niedorastanie owoców.
      Objawy nadmiaru azotu: silne ulistnienie, grube pędy, zwinięty wierzchołek, małe kwiatostany, opóźnienie owocowania, nieprawidłowe wybarwienie owoców.
- na podstawie analizy glebowej, podłoża
- na podstawie analizy chemicznej materiału roślinnego

39 – WYBÓR NAWOZU AZOTOWEGO:
Nawozy azotowe działają bezpośrednio po zastosowaniu. Dlatego też rozsiewa się go w dawkach jednorocznych. Stosuje się je przedsiewnie jak i pogłównie. Przedsiewnie stosuje się siarczan amonu – powinien być każdorazowo przykryty glebą. Do pogłównego stosowania nadają się nawozy które nie wymagają wymieszania z glebą: saletra wapniowa i sodowa.

40 – FOSFOR W GLEBIE I POBIERANIE GO PRZEZ ROŚLINY:
Ogólna zawartość fosforu w glebie – 0,500
Fosfor występuje zarówno w postaci mineralnej jak i organicznej.
W postaci organicznej występują fosfolipidy, kwasy nukleinowe oraz fityna.
Fosfor w glebie ulega sorpcji:
1 – Biologicznej
2 – Wymiennej
3 – Chemicznej

Uwstecznienie fosforu – jest to podstawowy proces jakiemu ulega fosfor w glebie.
W środowisku kwaśnym:
- w połączeniu z Al3+ i Fe3+
- w połączeniu z półtoratlenkami glinu i żelaza
Al./Fe   + H2PO4 a Al./Fe    + OH-

             H2PO4
- przez minerały ilaste
W środowisku zasadowym:
- w połączeniu z wapnem i magnezem
Ca(H2PO4)2 a CaHPO4 a Ca3(PO4)2

Fosfor dostępny            Fosforan trójwapniowy jest
dla roślin            nierozpuszczalny w H2O

Czynniki wpływające na pobieranie fosforu:
1 – Odczyn – najlepszy pH 6-7
2 – Zawartość substancji organicznej w glebie – efekt próchniczno-fosforowy:

    + CaHPO4 a         Ca    + Ca(H2PO4)2

       Zw. Trudno                         związek
Kw. huminowe             rozpuszczalny             chelat            rozpuszczalny
      w H2O              humina Ca                 w H2O


Formy fosforu pobierane przez rośliny:
* H3PO4
H3PO4 - H+ + H2PO4-        W tej postaci rośliny
H2PO4 - H+ + HPO42-      pobierają fosfor
HPO42- - H+ + PO43-      w tej postaci rośliny nie pobierają fosforu
* HPO4             

41 – CHARAKTERYSTYKA NAWOZÓW FOSFOROWYCH:
Do produkcji nawozów fosforowych wykorzystuje się:
- apatyty – skały magmowe, bardzo twarde
- fosforyty – skały pochodzenia osadowego, miękkie
Rola nawozów fosforowych:
1- zwiększenie żyzności gleb, poprawienie właściwości buforowych i struktury ziemi przez nasycenie jej solami kwasu fosforowego
2 – poprawienie jakości plonów przez zwiększenie w nich zawartości fosforu, białka węglowodanów i tłuszczów
3 – zwiększenie obiegu ilości azotu przez nawożenie azotem roślin motylkowych
Nawozy fosforowe:
Powstają z fosforytów lub apatytów. Działają kwasem fosforowym lub siarkowym. Nawozy te zawierają fosfor rozpuszczalny w wodzie.
1 – Superfosfat pojedynczy Ca(H2PO4)2 + CaSO4        P2O5 – 18%, CaO – 28%, S – 10%
Ma postać pylistą o barwie szarej, średniorozpuszczalny w wodzie, działa kwasem siarkowym. Wszystkie superfosfaty stosowane są na glebach o odczynie obojętnym i lekko kwaśnym ponieważ fosfor ulega łatwo uwstecznieniu. Nie można stosować na glebach silnie kwaśnych i silniezasadowych. Nawóz ten stosowany jest w uprawach polowych, przedsiewnie, musi być wymieszany z glebą.
2 – Superfosfat granulowany Ca(HPO4)2 + CaSO4        P2O5 – 19%, CaO – 28%, S – 10%
Barwa szara, postać granulowana, lepiej rozpuszcza się w wodzie niż superfosfat pojedynczy. Działa kwasem fosforowym. Jest to nawóz wysokoprocentowy.
3 – Superfosfat potrójny granulowany Ca(H2PO4)2    P2O5 – 46%
Stosowany do upraw rolniczych, nie zawiera zbędnych składników pokarmowych. Jest to wysokoprocentowy nawóz mineralny stosowany pod osłonami.
Nawozy zawirające fosfor rozpuszczalne w 10% HNO3
1 – Mączka fosforytowa Ca(PO4)2        P2O5 – 29%, CaO – 50%
Stosowany na glebach wilgotnych, próchnicznych i kwaśnych pod rośliny o długim okresie wegetacji.
2 – Mączka kostna dębinowa Ca(PO4)2     P2O5 – 10%
Powstaje ze zmielonych kości zwierzęcych. Stosuje się pod rośliny o długim okresie wegetacji, dodaje się do kompostów.
Nawozy wieloskładnikowe zawirające fosfor i inne pierwiastki:
1 – Fosforan amonu
A – Polidap
B – Polimap
Jeśli jeden zawiera więcej azotu to ma mniej fosforu i odwrotnie. Nawozy te należy wymieszać z glebą. Ma on postać granulowaną szarozieloną. Jest to nawóz higroskopijny.
2 – Polifoska – fosforan amonu + chlorek potasu
Nawóz ten zawiera fosfor oraz azot i potas – 3 składniki główne
Polifoska 6     N – 6%`    P2O5 – 20%        K2O – 30%
Do upraw sadowniczych
Polifoska 8    N – 8%    P2O5 – 24%        K2O – 24%
Stosowany do upraw w torfie.
3 – Polimag 305
Stosowany do upraw rolniczych. Stanowi dodatkowe źródło magnezu.
4 – Fosforan monopotasowy KH2PO4    P2O3 – 48%    K2O – 34%
Nawóz ten ma postać lotnokrystaliczną o barwie białej. Jest bardzo dobrze przyswajalny przez rośliny. Stosowany do upraw pod osłonami.
Objawy niedoboru fosforu:
- fioletowe liście od spodu temp <100C
- liście drobne i matowe
- redukcja gron
- słabe kwitnienie i zawiązywanie
- cienka i szybko drewniejąca łodyga
- słaby wzrost korzenia

42 – STOSOWANIE NAWOZÓW FOSFOROWYCH:
Tak jak wyżej ^

43 – WYBÓR NAWOZÓW FOSFOROWYCH:
Przy wyborze nawozu należy zwrócić uwagę na:
- odczyn gleby (pH 4,6 – 7), gleby lekkie 4,6, średnie 5, ciężkie 6,9
- dobrą strukturę (prawidłowy dopływ tlenu, zasobność w przyswajalne składniki pokarmowe)
- wybór optymalnie działającego nawozu fosforowego, przy czym uważa się że superfosfaty działają lepiej na słabo kwaśnych i naturalnych glebach. Superfosfat potrójny granulowany przeznaczony jest pod rośliny wrażliwe na niedobór boru.
- wysokość dawki ustala się na podstawie wymagań pokarmowych, zaplanowanych wysokości plonów i zasobność gleby obliczonej wg analizy stacji chemiczno-rolniczej.
Na gleby kwaśne lepiej stosować nawozy o łatwo dostępnych fosforanach, natomiast na gleby obojętne odpowiednie są: rozpuszczalne w wodzie.

44 – POTAS W GLEBIE I POBIERANE GO PRZEZ ROŚLINY:
Zawartość potasu w glebie: 0,2-4%, w torfach 0,02%
Potas występuje tylko w formie mineralnej. W formie kationu K+ jest pobierany przez rośliny
Sorpcjie:
- Wymienna
- Biologiczna
Formy potasu występujące w glebie:
1 – Trudnodostępne
    - glinokrzemiany i krzemiany (90%) – niedostępny dla roślin
    - potas zawarty w siarce wtórnych minerałów ilastych – retrogradacja – fiksacja
2 – Łatwodostępne
    - potas w roztworze glebowym – jest wymywany w głąb profilu glebowego
    - potas wymienny w kompleksie sorpcyjnym (KS)
Luksusowe pobieranie potasu – pobieranie potasu w większej ilości niż potrzebują tego rośliny do prawidłowego wzrostu i rozwoju.
Objawy niedoboru potasu:
- starsze liście cytrynowo – zielone
- nierównomierne wybarwienie owoców
- zielona piętka
- załamywanie gron u podstawy

45 – CHARAKTERYSTYKA NAWOZÓW POTASOWYCH:
Nawozy chlorkowe:
1 – Sól potasowa – 56-58% K2O, drobnokrystaliczna, biała, szara lub różowa barwa. Nawóz przedsiewny stosowany na jesieni, należy wymieszać z glebą.
2 – Kamex – 40% K2O, 4-5% MgO, barwa biała, szara, czerwono różowa. Są sypkie lub granulowane, dobrze rozpuszczalne w wodzie, nie higroskopijny. Polecany do upraw sadowniczych.
3 – Kainit magnezowy – 3-8%MgO, 14%S, minerały poddane obróbce, nawóz nie powinien być stosowany na gleby ciężkie bo powoduje zasklepienie gleby = niedotlenienie gleby
Nawozy potasowo – siarczanowe:
1 – Siarczan potasu – 48-52%K2O, nawóz krystaliczny, biały, szary proszek. Dobrze rozpuszczalny w wodzie nie higroskopijny. Nadaje się do upraw szklarniowych, nie powoduje zasolenia.
2 – Kalimagnezja – 20%K2O, 8-12%MgO, nawóz słabo higroskopijny, biały, kremowy, błyszczące kryształki. Nawóz przedsiewny, należy wymieszać z glebą. Stosować jesienią z nawozami fosforowymi
Inne nawozy potasowe:
1 – Saletra potasowa – 45%KNO3, 15,5%N, polecany pod osłonami przedsiewnie i pogłównie.]]> Poniedziałek 16 Styczeń Poniedziałek 16 Styczeń http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=30#p30 30@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl Istota rozmnażania : #Przy rozmnażaniu heterowegetatywnym udział biorą  dwie rzadzie trzy rośliny które łonczymy ze sobą w wyniku okulizacji(oczkowania)lub przez szczepienie #Hetero- oddzielnie, rozne #Otrzymujemy nową roślinę posiadającą cechy podkładki jak i odmiany szlachetnej Podkładka-jest to roślina na ktorej zakłada się oczka lub szczepi odmianę szlachetną. Podkładka stanowi u nowej rośliny system korzeniowy, szyjkę korzeniową i część pnia. Odmiana szlachetna-roślina o pewnych cechach użytkowych lub walorach estetycznych. Poprzez połączenie odm.szlachetnej z podkładką możemy wpływać i modyfikować pewne cechy: -na siłę wzrostu dzrew  -na system korzeniowy i jego wielkość a tym samym na wymagania glebowe rośliny(podkladki otrzymane wegetatywnie o słabym wzroście mają bardzo słabo rozwiniety system korzeniowy wymagają gleb żyznych) -ziększenie mrozoodporności dzrzew
PODKŁADKI: -nie ma idealnych podkladek  -mogą wydawać odrosty korzeniowe i ciernie
-powodują występowanie choroby-raka bakteryjnego(antypka -odporna, czereśnia ptasia nie odporna) -może zmniejszać podatność dzrzew na występowanie różnych chorob lub szkodnikow (mszyce korzeniowe) -może przyspieszać wchodzenie dzrzew w okres dojrzewania *na podkł. wegetatywnych drzewa owocują  w i roku po posadzniu *na podkł. generatywnych 5 lat po posadzeniu -wpływa na dł. okresu wegetacji *wczesne pojawienie się owocownp: czereśnia *powoduje przemarzanie odm.szlachetnej -zwiększa u d.owocowych masę owoców -może modyfikować sklad chemiczny owocow *zw. zawartość cukrów a zm. zaw. kwasów *wpływ na wybarwienie owoców -niektóre typy podkładek wykazują niezgodność fizjlogiczną z odm. szlachetną(rośnie przez rok lub 8 lat ale później wyłamuje się w miejscu łączenia) W przypadku wystąpienia niezgodności fizjologicznej między podkładką a odmianą szlachetną stosuje się tzw. pośrednią (10-5-15cm)
Odmianą pośrednią jest odmiana wykazująca dobrą zgodność fizjologiczną z konkretną podkładką. na jednym pniu 2 rośliny agrest pożeczka róże .Głogi dla jarząbów (nie odwrotnie). Pigwa -grusze, rośliny ozdobne. Jarzębiny -irgi, jarząby, aronie Ze względu na siłe wzrostu podkładki dzielimy na; -silnie rosnące –półkarłowe –karłowe -superkarłowe
OKULIZUJEMY W LECIE!! #przed okulizacją obcinamy wszystkie pendy #Oczkujemy na gładkiej powierzchni #W czasie okulizacji i przed zabiegiem ważna jest czystość(higiena).Przed okulizacją wycieramy pnie żeby noże się nie tepiły i nie brudziły. Pnie podkładek wyciera się z kurzu w ówczas gdy okulizacja  jest wykonuwana w pewnej odległości od ziemi5-20cm-OKULIZACJA NISKA Na pniu nie musimy wycierać. W szkolkach ważne jest : -odchwaszczenie -warunki pogodowe -zaopatrzenie szkółki w zrazy
ZRAZY -pendy odmian szlachetnyck, tegoroczne długopendy. Pobieramy je z sadów zraźnikowych ,nie owocujące i nie kwitnące. Przez kwiaty mogą przejść choroby, infekcje. Zapylenie innym pyłkiem -zjaw. rozszczepienia cech. #lokalizacja sadów zraźnikowych powinny rosnąć w odpowiedniej odległości od roślin tego samego gatunku lub tej samej odmiany(izolacja przestrzenna) najlepsze jakościowo oczka na zrazach znajdują  się w części środkowej. W części nasadowej sąza stare w cz. wierzchołkowej za młode. Oczko do okulizacji powinno zawierać jeden nierozwinięty pąk z którego musi wybić pąk. W przypadku niektórych gatunków (u drzew owocowych)na pendach tegorocznych mogą wytworzyć się  pąki kwiatowe np.: wisnia brzoskwinia, są one nieporządane.
METODY OKULIZACJI 1.Na przystawkę(chip-budding) -okulizacja w literę  -najpowszechnie stos.metoda -drzewa owocowe -b.dobre efekty okulizacji roż -uniwersalna-nie ma konieczności odstawania kory od drzewa9brak aktywności miazgi)pozwala na wykorzystywanie jej w różnych terminach -możemy okulizować w połowie lipca do końca sierpnia –początek września-okulizacja Głowna –wczesną wiosną ok.10 kwietnia wykonujemy okulizację tzw. oczkiem żywym lub oczkiem śpiącym(pąk musi być w stanie nierozwiniętym-czy żywy czy martwy) -okulizacyjne tarczki pobieramy z żywych pendów na wiosnę –pendy pobrać w okresie zimy, przechowujemy je w chłodni 2.W literę T -wymaga aktywności miazgi dlatego morze być wykonywana w ściśle określonych terminach od 2 poł lipca do poł. Sierpnia. 3.Okulizacja na krzyż  -rozcięcie kory na podkladkę gdy pączki na zrazie są bardzo grubenp:aesclusb.d.pączki 4.Ok.w odwruconą literę T -w rejonach dużej ilości opadów -u roślin po nacięciu płaczą  np.: winogron 5.Okulizacja pierścieniowa w dudkę  -wykonywana gdy kora oddziela się od drewna  orzech włoski ,kasztan jadalny -możliwa do wykonywania tylko w okresie intensywnej aktywności miazgi 6.Okulizacja włatkę
Wybór sposobu okulizacji zależy od : -pory wykonania okulizacji -aktywności miazgi dla różnych gatunków od maja do września –gatunku -wielkości pąków -wydajności okulizacji -dostępności pracowników -ilości gatunkow które mamy w szkułce do zokulizowania
Warunki przyrastania oczek (co decyduje że oczka zrastają się z podkładką):  -intensywny wzrost podładek (zab. agrotechniczne nawożenie) -dociśnięcie tarczki do pnia -zabezpieczenie przed wyschnięciem i zalaniem
Zapobieganie wyłamywania się okulantow(młodych roślin wyrastających z oczek): -zakładanie oczek od strony wiejących wiatrow (w pl.wieją z płd.zachodu) -prowadzenieczopowe drzewek -stosowanie podpór (bambusy) przywiązywanie młodych nie zdrewniałych roślin
SZCZEPIENIE Polega na połonczeniu i zrośnięciu dwuch roślin w taki sposób aby rosły i funkcjonowały jako jeden organizm. W procesie zaszczepienia udział biorą dwa niezależne komponęty . #Zraz-część którą zaszczepiamy (fragmęt pendu) #Podkładka-część na której szczepimy(zapewnia system korzeniowy i część pnia) najczęściej stanowią ją siewki ukorzenione  lub nie ukorzenione sadzonki z fragmetem. Korzenia Szczepienie  -stosuje się w celu uzyskania nowych interesujących form roślin np:placzące formy drzew i krzewow  -jest to metoda kosztowna stosowana gdy inne metody zawodzą np.:u jodły przez nasiona i szczepienie.
W procesie zrastania komponentów wyróżnia się następujące etapy: -wytworzenie kalusa przez miazgę zraza i podkładki  w miejscu zetkniecia się ich i wypełnienie przez komórki parenchymatyczne szczelin między komponentami odrożnicowania się komórek  wytworzonego kalusa i podjęcie przez niego f-cji tk. Twórczej  i wytworzenie mostka kambialnego, łączącego miazgi zraza i podkładki. Wytworzenie przez kambium nowych tkanek przewodzących ,łonczących elemety przewodzące obu komponentów.
CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA PRAWIDŁOWE ZROŚNIECIE ZRAZA Z PODKŁADKĄ: -zgodność anatomiczna i fizjologiczna  -warunki zewnętrzne (dostęp tlenu temp.7-27oC odpowiednio wysoka wilgotność powietrza) -odpowiednie stadium aktywności fizjologicznej zraza i podkładki -jakośc podkładki(do szczepienia wykorzystuje się materiał najwyższej jakości,podkładki stosuje się ze względu na grubość szyjki korzeniowej6-8;8-10>10-12cm najlepsze  -zdrowotność roślin z których pobiera się zrazy i podkładkę. Komponenty dobieramy do siebie pod wzglendem grubości
WYBÓR PODKŁADEK: -w szkółkarstwie ozdobny szczepi się formy i odmiany danego gatunku  na tym samym gatunku. W przypadku szczepienia dwuch różnych roślin jako podkładki wybiera się gatunki blisko spokrewnione o podobnych cechach morfologicznych.
Cechy dobrej podkładki: -przystosowanie do różnych warunkow glebowych i klimatycznych(duża odporność na mróz0 -odporność na choroby i szkodniki -dobrze rozwiniety system korzeniowy -łatwe rozmnażanie Podkładka  wpływając na zraz decyduje o sile wzrostu wczesności i obfitości kwitnienia długotrwałości  oraz odporności na choroby i mroz i szczepu.
Wybór zrazów: -zrazy pobierane z roślin matecznych o cechach typowych dla danej odmiany lub formy. -pendy wykorzystywane na zrazy to pendy tegoroczne dobrze ulistnione, bezlistne pendy zeszłoroczne lub pendy 2-3letnie -rośliny o karłowym wzroście pendy 2-3letnie
Cechy zrazow: -pendy zdrowe i dobrze rozwiniete -w pełni turgoru w momęcie pobierania -dla roślin zimozielonych zrazy pobiera się tuż przed wykonanie zabiegu -nie można przechowywać
SPOSOBY SZCZEPIENIA 1.Przez stosowanie: -wykonuje się gdy zraz i podkładka są jednakowej grubości -podstawą przy wyborze sposobu jest średnica obu komponętow -oba komponęty przycina się ukośnie pod tym samym kontem i przykłada do siebie. -powierzchnie cięcia powinny ściśle do siebie przylegać aby miazga zraza i podkładki stykały się ze sobą  -miejsce szczepienia smaruje się pastą ogrodniczą i obwiązuje wiązadłem -szczepienie z języczkie wykonu je się gdy pendy sącienkie co zwiększa powierzchnię zetknięcia się obu elemętów np.:analiza doniczkowa -termin; *przed rozpoczęciem wegetacji *zimą  *na wiosnę -szczepienie jabłoni i grusz
2.Szczepienie na przystawkę -gdy zraz jest niewiele cieńszy od podkładki -podkładkę przycina się poziomo lub lekko ukośnie i z boku wycina się fragment drewna taki aby do powierzchni cięcia dopasować zraz który jest przycięty ukośnie -wykonuje się wiosną:przed ruszeniem pąkow,w 2 połowie lata oraz szczepienie w szklarni -modyfikacje-szczepienie w przystawkę boczną
3.Szczepienie na przystawkę boczną : -zraz składa się z dolnej części podkładki -tak samo jak na przystawkę  -sposobem tym rozmnaza się gatunki iglaste i niektóre zimozielone liściaste -jako zrazy wykorzystuje się wierzcholek pendu dł.4-5cm -miejsce szczepienia smaruje się pastą i onwiązuje folią -u iglastych nie smarujemy pastą bo mają żywicę.
Wyróżniamy następujące sposoby: #Szczepienie na przystawkę boczną za korę(zraz zdecydowanie cieńszy w literę T) #Sz.na p.b. języczkiem #Szcz. w klin: -wykonuje się gdy zraz jest cieńszy od podkładki  -dolną część zraza przycina się w klin -podkładkę przycina się poziomo w miejscu gdzie nastąpi szczepienie i wycina się zboku tójkątne zagłębienie  równe klinowi zraza. -oba komponenty łonczy się ze sobą smaruje mąścią ogrodniczą i obwiązuje wiązadłem -termin zima lub wiosna #SZ. w szparę boczną- -przy szczepieniu roślin iglastych i zimozielonych liściastych -zrazy w dolnej części przycinamy klinowato i wstawiamy do szpary wyciętej u dołu  podkładka tak aby jego miazga przynajmniej z jednej strony stykała się z miazgą podkładki -wykonuje się zimą lub wczesną wiosną lub w 2 połowie lata w szklarni
4.Szczepienie prze zbliżenie(ablaktacja) -u roslin słabo rosnących  lub o cienkich delikatnych pendach, -zraz w momencie szczepieni zostaje połonczony z rośliną mateczną do całkowitego zrośnięcia się z podkładką . -w celu wykonania szczepienia wokół rozmnażanej rośliny sadzi się lub dołuje rosnące w pojemnikach podkładki -na podkładce w miejscu szczepienia odcina się pasek kory o dł.kilku cm podobne cięcie wykonuje się na pendzie przeznaczonym na zraz -oba komponenty łonczy się dotykając a następnie zawiązujemy -po zrośnieciu się pendow podkladki przycinamy nad a zraz pod miejscem szczepienia -szczepienie wykonujemy w okresie wzrostu rośliny od wiosny do jesieni.
5.Szczepienie w korzeń -wykonuje się na krzewach i pnączach (powojniki) -podkładkę stanowi fragment korzenia dł.6-10cm na który szczepi się 2-4 pąkowy zraz sposobem w klin, przez stosowanie lub na przystawkę  -zimą i tylko w szklarni -szczepy wiąże się w pęczki 50-100sztuk umieszcza się w wilgotnym piasku o tęperaturze7oC do czsu wytworzenia kalusa(2 miesiące)w tym okresie zabliznione szczepy przechowuje się w temp. 2-4oC do wiosny.
6.Szczepienie w rozszczep ze ściętym wierzchołkiem podkładki -u iglakow podkładką są 3 letnie siewki -klinowatościęty zraz  -wiąże się
7.Szczepienie zimowe  -jest procesem pozwalającym na produkcje roślin w okresie zimy -szczepienie wykonujemy metodą przez stosownie lub w klin w okresie 2 poł. lutego do1poł.marca -u lilaków topoli wierzb, pigwowca japońskiego, drzew owocowych(jabłoń, grusza śliwa żadziej czereśnia)oraz niektórych iglastych  -po połonczeniu zaszczepione podkładki przechowuje się  w temp.16-18oC przez okres 2 tygodni lub wtemp.11-13oCprzez 3 tyg.(tworzenie tk. kallusowych)po tym okresie szczepy przenosi się do chłodni i pozostawia do momętu wysadzenia na pole]]> Pištek 13 Styczeń Pištek 13 Styczeń http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=29#p29 29@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl 1. Substancje biologicznie czynne: są to substancje biologicznie czynne, podstawowe, mają charakter metabolitów, są spotykane w każdej roślinie, spełniają funkcje podstawowe budulcowe energetyczne lub zapasowe. Są to cukry proste ,skrobie, tłuszcze, chlorofil, aminokwasy, kw. Organiczne kw. Nukleinowe. Substancje te są niezbędne do życia roślin. substancje biologicznie czynne:

A. węglowodany i związki pokrewne -najważniejsza substancją czynna pełnią funkcje budulcową odżywczą , materiału zapasowego, ich znaczenie jest widoczne w substancjach leczniczych dla człowieka. *monosacharydy *oligosacharydy *polisacharydy.

B. Tłuszcze(lipidy) podstawowe bezazotowe substancje *proste- stanowiące połączenia estrowe glicerolu z wyższymi kw. Tłuszczowymi *złożone- o bardziej skomplikowanej strukturze.

C. Aminokwasy- są składnikiem białek *endogenne *egzogenne- człowiek ich nie wytwarza (leucyna, lizyna,fenyloalanina,)

D. Peptydy -stanowią połączenia aminokwasów wyróżnia się : digopeptydy, polipeptydy, polipeptydy. Są produktami pośrednimi pomiędzy aminokwasami a białkami najważniejsze peptydy: glutanion, antybiotyki peptydowe, hormony- insulina.

E.Białka -Substancja podstawowa żywych organizmów, obecnie we wszystkich żywych komórkach : *proste- w wyniku hydrolizy otrzymujemy wyłącznie aminokwasy(prolaminy, gluteiny) *złożone -oprócz aminokwasów dające w wyniku hydrolizy jeszcze inne związki(glikoproteiny, lipoproteiny, chromoproteiny, fosfoproteidy)znaczenie w lecznictwie mają : globulina, glikoproteiny, chlorofil, bialka toksyczne, enzymy

F. Kw. Organiczne- *substancje charakteryzujące się obecnością grupy karboksylowej, *nie mają charakteru mocnych kwasów, * tworza sole, połączenie estrowe, hydroksykwasy tworzą laktony.*największe znaczenie farmakologiczne mają połączenia estrowe: kw. Askarbowy, kw. Jabłkowy.


Metody otrzymywania substancji biologicznie czynnych:
1. Izolowanie metodami chemicznymi.
2. Procesy biotechnologiczne
3. Procesy półsyntetyczne.
4 procesy biosyntetyczne.
5. Procesy biotechnologii genowej.


2. SUBSTANCJE WTÓRNE- są wytworem wyspecjalizowanej przemiany materii: *nie można im przypisac podst. Funkcji w życiu roślin, * ich wyst. Jest ograniczone do niektórych mniejszych lub większych grup systematycznych świata roślinnego, *mają często charakter wydalin lub wydzielin roślinnych.

A. Glikozydy-
Stanowią połączenie między glikonem a aglikonem. W Świerzych surowcach występuja glikozydy pierwotne które są mniej aktywne, przechodzą w glikozydy wtórne, które są trwalsze i bardziej aktywne farmakologiczne. Dzielimy je na : *fenolowe, *nasercowe, *sapo minowe, *antraglikozydy, *kumarynowe, *flawonoidowe, *antocyjanowe, *glikoalkaloidy, *cyjanowe, *gorczyczne.

B.Flawonoidy-substancje o charakterze barwników rozpowszechnione w roślinach kwiatowych. *Rutyna- kwiat perełkowca, ziele ryki *Kwartecyna- kwiat głogu i kasztanowca, *hesperydyna- owocnie pomarańczy, liście mięty pieprzowej. Surowce flawonowe- kwiatostan głogu i lipy, liść brzozy, kwiat bzu czarnego, koszyczek rumianku, ziele Dziurkowa, owoc ostropestu.

C.Kumaryny- zw. Chem wyst w rośline
w stanie wolnym i glikozydowo związane - kumaryny i glikozydy kumarynowe. Zw. Kumarynowe: *izokumaryny, piranokumaryny:
Wyst. w selerowatych, psiankowatych, astrowatych, traw i innych , poznano ponad 200 kumaryn, wyst w owocach i korzeniach, zawartość może sięgać 20%, mają wł. Lecznicze, wł. Są bardzo zróżnicowane: uspokajająco, uszczelniają ściany naczyń, dział. Bakteriobójcze, wykorzystywane w lecznictwie różych schorzeń, mogą dziłać toksycznie w dużej ilości . Przykłady wyst kumaryn: korzeń arcydzięgla i lubczyku , ziele ruty , kwiat kasztanowca.

D. Garbniki -substancje czynne o złożonym składzie chemicznym zw. Bezazotowe, mają dużą mase cząsteczkową , bardzo dużą bud. Chemiczną , ale mają określone właściwości, wchodzą w reakcje z białkami zwierzęcymi, tworzą trwałe połączenia z białkami i innymi makrocząsteczkami, są wyk. W procesie garbowania skóry. Podział pod względem budowy: *hydrolizujące * skondensowane: substancje ochronne przed drobnoustrojami, wykorzystywane w lecznictwie, działają na powierzchni skóry, wł. Przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwbakteryjnie WYST: kora dębu ,liść orzecha włoskiego.

E. Olejki eteryczne -subst biologiczne czynne o charakterze wtórnym; Mieszanina subst. Lotnych o różnym charakterze chemicznym; składniki alkohole, fenole, terpeny; świeżo wydestylowane do kilkudziesięciu związków do 100 ; rozpowszechnione w sosnowatych jałowcowa tych, selerowatych , ostowatych ; dział. Drażniąco na skóre i błony śluzowe, wł. Aromatyczna -środki poprawiające smak i zapach , środnki drażniące skórę , preparaty maście kremy , przy zapaleniu płuc rozgrzewają skóre , moczopędne, śr. Wykrztuśne, właściwości przeciwzapalne, żółciopędne, przeciwskurczowe, przeciwrobaczne.

F.Saponiny- mogą występować w postaci związkowej lub dzielonej , wyst tylko u roślin, bezazotowe zw. Organiczne , budowa glikozydowa, charakterystyczną cechą innych zw. Jest pienienie się przy rozpuszczalniku, środki głównie lecznicze , rodziny: goździkowate , brozowate, astrowate. Występują w kocheniach , łodydze, kwiatach. Synteza tych zw, zachodzi w liściach nast. Są odkladane jako subst. Zapasowa do innych organów, zastosowanie: środki wykrztuśne , zapobiega gromadzeniu się cholesterolu, moczopędne, przyśpieszają przemiane materii.

G.Alkaloidy - zw. Organicze pochodzenia roślinnego żadko zwierzęcego , mają budowe pierścieniową i charakter zasadowy, podział na 2 grupy w zal od powstawania ich w roślinach: *właściwe protoalkaloidy *pseudoalkaloidy. Podział w zal od struktury chemicznej: pirydynowe, indolowi, tropanowe, chinolinowe, izohilonowe, purynowe. Surowce alkalidowe: liść pokrzywy i kokainowca herbaty kakaowca, ziele lobeli i glistnika oraz ruty, wyst w rodz. Makowate psiankowate.

H. Terpeny -występują w postaci węglowodorów lub ich pochodnych, zw. Organiczne w świeceie roślinnym. Terpeny dzielimy na : *monoterpeny- liczna grupa głównie w olejkach lotnych, rozpuszczalne w tłuszczach, w lecznictwie udrożnia drogi oddechowe. *seskwiterpeny- skł olejków eterycznych zw. Ciekłe, w lecznictwie środki przeciwbólowe przeciwzapalne.*di terpeny, *triterpent * tetra terpeny, *politerpeny,

I.Witaminy - podział z uwagi na rozpuszczalność: *w tłuszczach: A- korzeń marchwi D-nasiona kozieradki E- liśc sałaty F- olej wiesiołkowy K- liść pokrzywy i szpinaku. * wodzie:* B- płytki roślinne, PP- kiełki zbóż, drożdze, C- owoc rokitnika, dzikiej róży.]]> Poniedziałek 9 Styczeń Poniedziałek 9 Styczeń http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=28#p28 28@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl
Surowce zielarskie:
1. Substancje biologicznie czynne: są to substancje biologicznie czynne, podstawowe, mają charakter metabolitów, są spotykane w każdej roślinie, spełniają funkcje podstawowe budulcowe energetyczne lub zapasowe. Są to cukry proste ,skrobie, tłuszcze, chlorofil, aminokwasy, kw. Organiczne kw. Nukleinowe. Substancje te są niezbędne do życia roślin. substancje biologicznie czynne:

A. węglowodany i związki pokrewne -najważniejsza substancją czynna pełnią funkcje budulcową odżywczą , materiału zapasowego, ich znaczenie jest widoczne w substancjach leczniczych dla człowieka. *monosacharydy *oligosacharydy *polisacharydy.

B. Tłuszcze(lipidy) podstawowe bezazotowe substancje *proste- stanowiące połączenia estrowe glicerolu z wyższymi kw. Tłuszczowymi *złożone- o bardziej skomplikowanej strukturze.

C. Aminokwasy- są składnikiem białek *endogenne *egzogenne- człowiek ich nie wytwarza (leucyna, lizyna,fenyloalanina,)

D. Peptydy -stanowią połączenia aminokwasów wyróżnia się : digopeptydy, polipeptydy, polipeptydy. Są produktami pośrednimi pomiędzy aminokwasami a białkami najważniejsze peptydy: glutanion, antybiotyki peptydowe, hormony- insulina.

E.Białka -Substancja podstawowa żywych organizmów, obecnie we wszystkich żywych komórkach : *proste- w wyniku hydrolizy otrzymujemy wyłącznie aminokwasy(prolaminy, gluteiny) *złożone -oprócz aminokwasów dające w wyniku hydrolizy jeszcze inne związki(glikoproteiny, lipoproteiny, chromoproteiny, fosfoproteidy)znaczenie w lecznictwie mają : globulina, glikoproteiny, chlorofil, bialka toksyczne, enzymy

F. Kw. Organiczne- *substancje charakteryzujące się obecnością grupy karboksylowej, *nie mają charakteru mocnych kwasów, * tworza sole, połączenie estrowe, hydroksykwasy tworzą laktony.*największe znaczenie farmakologiczne mają połączenia estrowe: kw. Askarbowy, kw. Jabłkowy.


Metody otrzymywania substancji biologicznie czynnych:
1. Izolowanie metodami chemicznymi.
2. Procesy biotechnologiczne
3. Procesy półsyntetyczne.
4 procesy biosyntetyczne.
5. Procesy biotechnologii genowej.


2. SUBSTANCJE WTÓRNE- są wytworem wyspecjalizowanej przemiany materii: *nie można im przypisac podst. Funkcji w życiu roślin, * ich wyst. Jest ograniczone do niektórych mniejszych lub większych grup systematycznych świata roślinnego, *mają często charakter wydalin lub wydzielin roślinnych.

A. Glikozydy-
Stanowią połączenie między glikonem a aglikonem. W Świerzych surowcach występuja glikozydy pierwotne które są mniej aktywne, przechodzą w glikozydy wtórne, które są trwalsze i bardziej aktywne farmakologiczne. Dzielimy je na : *fenolowe, *nasercowe, *sapo minowe, *antraglikozydy, *kumarynowe, *flawonoidowe, *antocyjanowe, *glikoalkaloidy, *cyjanowe, *gorczyczne.

B.Flawonoidy-substancje o charakterze barwników rozpowszechnione w roślinach kwiatowych. *Rutyna- kwiat perełkowca, ziele ryki *Kwartecyna- kwiat głogu i kasztanowca, *hesperydyna- owocnie pomarańczy, liście mięty pieprzowej. Surowce flawonowe- kwiatostan głogu i lipy, liść brzozy, kwiat bzu czarnego, koszyczek rumianku, ziele Dziurkowa, owoc ostropestu.

C.Kumaryny- zw. Chem wyst w rośline
w stanie wolnym i glikozydowo związane - kumaryny i glikozydy kumarynowe. Zw. Kumarynowe: *izokumaryny, piranokumaryny:
Wyst. w selerowatych, psiankowatych, astrowatych, traw i innych , poznano ponad 200 kumaryn, wyst w owocach i korzeniach, zawartość może sięgać 20%, mają wł. Lecznicze, wł. Są bardzo zróżnicowane: uspokajająco, uszczelniają ściany naczyń, dział. Bakteriobójcze, wykorzystywane w lecznictwie różych schorzeń, mogą dziłać toksycznie w dużej ilości . Przykłady wyst kumaryn: korzeń arcydzięgla i lubczyku , ziele ruty , kwiat kasztanowca.

D. Garbniki -substancje czynne o złożonym składzie chemicznym zw. Bezazotowe, mają dużą mase cząsteczkową , bardzo dużą bud. Chemiczną , ale mają określone właściwości, wchodzą w reakcje z białkami zwierzęcymi, tworzą trwałe połączenia z białkami i innymi makrocząsteczkami, są wyk. W procesie garbowania skóry. Podział pod względem budowy: *hydrolizujące * skondensowane: substancje ochronne przed drobnoustrojami, wykorzystywane w lecznictwie, działają na powierzchni skóry, wł. Przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwbakteryjnie WYST: kora dębu ,liść orzecha włoskiego.

E. Olejki eteryczne -subst biologiczne czynne o charakterze wtórnym; Mieszanina subst. Lotnych o różnym charakterze chemicznym; składniki alkohole, fenole, terpeny; świeżo wydestylowane do kilkudziesięciu związków do 100 ; rozpowszechnione w sosnowatych jałowcowa tych, selerowatych , ostowatych ; dział. Drażniąco na skóre i błony śluzowe, wł. Aromatyczna -środki poprawiające smak i zapach , środnki drażniące skórę , preparaty maście kremy , przy zapaleniu płuc rozgrzewają skóre , moczopędne, śr. Wykrztuśne, właściwości przeciwzapalne, żółciopędne, przeciwskurczowe, przeciwrobaczne.

F.Saponiny- mogą występować w postaci związkowej lub dzielonej , wyst tylko u roślin, bezazotowe zw. Organiczne , budowa glikozydowa, charakterystyczną cechą innych zw. Jest pienienie się przy rozpuszczalniku, środki głównie lecznicze , rodziny: goździkowate , brozowate, astrowate. Występują w kocheniach , łodydze, kwiatach. Synteza tych zw, zachodzi w liściach nast. Są odkladane jako subst. Zapasowa do innych organów, zastosowanie: środki wykrztuśne , zapobiega gromadzeniu się cholesterolu, moczopędne, przyśpieszają przemiane materii.

G.Alkaloidy - zw. Organicze pochodzenia roślinnego żadko zwierzęcego , mają budowe pierścieniową i charakter zasadowy, podział na 2 grupy w zal od powstawania ich w roślinach: *właściwe protoalkaloidy *pseudoalkaloidy. Podział w zal od struktury chemicznej: pirydynowe, indolowi, tropanowe, chinolinowe, izohilonowe, purynowe. Surowce alkalidowe: liść pokrzywy i kokainowca herbaty kakaowca, ziele lobeli i glistnika oraz ruty, wyst w rodz. Makowate psiankowate.

H. Terpeny -występują w postaci węglowodorów lub ich pochodnych, zw. Organiczne w świeceie roślinnym. Terpeny dzielimy na : *monoterpeny- liczna grupa głównie w olejkach lotnych, rozpuszczalne w tłuszczach, w lecznictwie udrożnia drogi oddechowe. *seskwiterpeny- skł olejków eterycznych zw. Ciekłe, w lecznictwie środki przeciwbólowe przeciwzapalne.*di terpeny, *triterpent * tetra terpeny, *politerpeny,

I.Witaminy - podział z uwagi na rozpuszczalność: *w tłuszczach: A- korzeń marchwi D-nasiona kozieradki E- liśc sałaty F- olej wiesiołkowy K- liść pokrzywy i szpinaku. * wodzie:* B- płytki roślinne, PP- kiełki zbóż, drożdze, C- owoc rokitnika, dzikiej róży.]]> Poniedziałek 9 Styczeń Poniedziałek 9 Styczeń http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=27#p27 27@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl Saletrzano amonowe:1.Saletra amonowa NH4NO3;34%N2.Saletrzak NH4NO3+CaCO3;28%N,5.7%Ca3.Saletrzak magnezowy NH4NO3+CaMg(CO3)2;28%n,4%Mg,4%Ca.4.Saletra amonowa z magnezem NH4NO3+Mg(NO3)2;34.8%N,1%Mg
Amidowe:1.Mocznik CO(NH2)2;46%NII.NAWOZY FOSFOROWE:Związki fosforowe rozpuszczalne w wodzie:1.Superfosfat pojedynczy pylisty Ca(H2PO4)2+CaSO4;18%P2O5,7.8%P2. Superfosfat pojedynczy granulowany Ca(H2PO4)2+CaSO4;19%P2O5,8.3%P3. Superfosfat pojedynczy pylisty z magnezem+zw. z manganem: Ca(H2PO4)2+CaSO4; 15%P2O5,6.6%P,6%Mg4. Superfosfat potrujny granulowany Ca(H2PO4)2;46%P2O5,20%P5. Superfosfat potrujny granulowany borowany Ca(H2PO4)2;44%P2O5,19.2%P,0.5%B6. Fosforan amonu (NH4)2H2PO4; 46%P2O5,20%P,18%N7. Fosforan amonu NH4H2PO4+(NH4)2HPO4; 52%P2O5,22.9%P,12%NIII.NAWOZY POTASOWE-(z uwagi na zróżnicowane nawożenie stosujemy 50-300kgha-1 najczęściej przedsiewnie,na glebach lekkich wyskie dawki należy dzielić na przedsiewną i pogłówną związane jest to z możliwością strat potasu przez wymycie oraz z antagonistycznym wpływem potasu na pobieranie innych składników np.Mg.W uprawie roślin ogrodniczych zarówno w szklarni jak i na polu nie stosujemy K dolistnie.)CHLORKOWE:1.Kaninit magnezowy KCI*MgSO4 #K2O-ok.16%#K-12%#Mg-4%Nie powinien być stosowany w szklarniach z uwagi na dużą zawartość balastu powodującego zasolenie podłoża.2.Sól potasowa krystaliczna KCL#K2O-58-62%#K-43-51%#NaCl,FeStosujemy w sadach jagodnikach i uprawie polowej warzyw i rośłin ozdobnych.Postać krystaliczna,barwa biała szara różowa lub czerwona.Rozpuszczalny w wodzie,małohigroskopijny dobre właściwości wysiewne.3.Sól potasowa granulowana KCl #K2O-60-62%#K-48-51%#NaCl,FeStosowane w uprawach pod osłonami dobre rezultaty otrzymuje się nawożąc mieszaniną.KCl+K2SO4 lub KCl+KNO3 w stosunku1:1K4.Kameks KCl*MgSO4#K2O-40%#K-33%#Mg-3%Stosowany do nawożenia sadów oraz warzyw i roślin ozdobnych uprawianych w polu.Nie jest polecany do upraw szklarniowych.Siarczanowe:6.Siarczan potasu K2SO4 #K2O-48-52%#K-40-43%#S-18%Polecany do upraw pod oslonami w polu również może być stosowany.Postać krystaliczna barwa jasnoszara lub biała jest niehigroskopijny.7.Kalimagnezja K2SO4*MgSO4#K2O-28%#K-24%#Mg-8%#S-20%Powinna być stosowana pod rośliny o większym zapotrzebowaniu na Mg.Inne:8.Saletra potasowa KNO3#K2O-45%#K-38%#N-13,5%jest nawozem dwuskładnikowym zawierającym K iN doskonałym do upraw szklarniowych.IV.NAWOZY MAGNEZOWE Dobrze rozpuszczalne w wodzie:1.Siarczan magnezowy MgSO4*7H2O#MgO-16%#Mg-9.6%Nadaje się pod wszystkie gleby pod wszystkie rośliny.Wysiewany przedsiewnie i pogłównieMożna go stosować dolistnie wpostaci 1,5%roztworu.2.Kizeryt MgSO4*H2O #MgO-29%#Mg-19.4%#k-4%Siarczan magnezowy bezwodny-krystaliczny barwa szara lub biała dobrze rozpuszczalny w  wodzie nadaje się na wszystkie gleby pod wszystkie rośliny,wysiewany jest przedsiewnie i pogłównie można go stosować dolistnie-roztwor 1.5%.Należy pamietac że zawiera MgO-29%Mg-19.4%,k-4%3.Saletra magnezowa płynna Mg(NO3)2#MgO-13%#Mg-8.2%#N-9.4%Słabo rozpuszczalne w wodzie4.Rolmag 40 MgCO3#MgO-40%#Mg-24%Barwa szara słabohigroskopijne stosowane doglebowo do dolistnego dokarmiania nie nadaja się.5.Rolmag 60 MgCO3,MgO#MgO-60%#Mg-36%Barwa szara słabohigroskopijny stosowany doglebowo do dolistnego dokarmiania nie nadaja się.
V.NAWOZY WAPNIOWE Tlenkowe (nadają się na gleby śrdnie i ciężkie,działają energicznie w krutkim czasie zmieniajac kwasowość gleby.Nie powinny być  stosowane na gleby o małej buforowości.Rozsiany tlenek wapniowy w glebie łonczy się na wodorotlenek wiążąc znaczne ilości wody CaO+H2O-Ca(OH)2 z tego powodu nie powinno się stosować nawozow tlenkowych na gleby lekkie.Nie stosujemy do odkwaszania podloży szkjlarniowych.):1.Wapno palone CaO# CaO-60-80%#Ca-43-57%2.Wapno tlenkowo magnezowe CaO+Mg# CaO-65%#Ca-46%# Mg-8-20%Węglanowe:(Stosowane na gleby lekkie są najlepszymi nawozami do odkwaszania podlorzy szklarniowych.)1.Wapniak mielony CaCO3#CaO-45%#Ca-32%2.Kreda nawozowa CaCO3#CaO-45%#Ca-32%3.Wapno magnezowe dolomitowe CaCO3+ Mg#CaO-45%#Ca-32%# Mg-15%
Nawozy wapniowo magnezowe poprawiają zaopatrzenie roślin w Mg dwoma drogami .Dostarcza się go do gleby z nawozem oraz w wyniku zmiany odczynu gleb z kwasnego na obojętny zwiększa się przyswajalność Mg znajdującego się dotychczas w glebie.
Tlenkowo weglanowe:4.Wapno mieszane CaO+CaCO3#CaO-5O%#Ca-35%]]> Œroda 7 Grudzień Œroda 7 Grudzień http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=26#p26 26@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl ROZMNAŻANIE WEGETATYWNE- przy pomocy organów weget. Lub ich części. Potomstwo powstaje z tkanki somatycznej(macierzystej) rosliny matecznej. Osobniki potomne(klony) mają genotyp i fenotyp identyczny z rosliną mateczną.
Sposoby:
*przez organy pochodzenia pędowego lub korzeniowego(ziemniak)
*cebulki podziemne(dzielenie cebul złożonych-czosnek, cebula wielopiętrowa)
*cebulki powietrzne-cebula wielopiętrowa, czosnek ozimy
*podział kłączy, karp, bulw, kęp(rabarbar, ziemniak)
*sadzonki pędowe(pomidor)
*sadzonki korzeniowe(chrzan)
*odrosty korzeniowe, odrosty pędowe(karczoch)
*kultury tkankowe
Długotrwałe stosowanie rozmnażania wegetatywnego może prowadzić do degradacji- osłabienia wzrostu roślin, zmniejszenia plonowania, spadku odporności na choroby i szkodniki
Sadzonka- część łodygi, korzenia, liścia lub pędu która po oddzieleniu od rośliny matecznej zdolna jest do odtworzenia kompletnej rośliny
Rozmnażanie wegetatywne może być stosowane:
*u roślin nie wydających nasion(czosnek, chrzan)
*gdy rośliny z powst nasion dają materiał bardzo niejednolity, nie powtarzający cech rośliny rodzicielskiej, np.rabarbar, karczoch
*gdy roślina rozmnażana z nasion daje niski plon, np.ziemniak
Ocena jakości nasion
*zdolnośc kiełkowania-%siewek które normalnie skiełkowały w optymalnych dla danego gat. Warunkach
*wigor-potencjalne możliwości szybkiego kiełkowania i równomiernych wschodów
*czytość nasion(*fizyczna-zaw nasion deklarowanego gat; *genetyczna- gatunkowa i odmianowa)
*wilgotność nasion- decyduje o zachowaniu wysokiej jakości podczas przechowywania
*zdrowotnośc
*masa tysiąca nasion
*szybkość kiełkowania
Poprawa jakości mat. Siewnego
*segregowanie-podział pod wzgl wielkości
*kalibrowanie-podział frakcji pod wzgl wielkości(ułatwia wysiew, róznomierne wschody)
*separacja- oddzielenie nasion z dużymi uszkodzeniami łupiny nasiennej, porażonych przez patogeny, niedojrzałych
*kondycjonowanie(kontrolowana hydratacja)
Metody kondycjonowania nasion:
*hydrokondycjowanie(w wodzie, parze wodnej)
*osmokondycjonowanie(w wodnym r-rze subst osmotycznie czynnych KNO3,K3PO4
*matrykondycjonowanie ( w subst matrycowej z wodą)
Skutki:
*przyspieszenie kiełkowania
*wyrównanie kiełkowania i wzrost siewek
*lepsze wschody w różnych war glebowych
*lepsza obsada roślin w polu
Zapawianie-odkażanie i zabezpieczanie nasion przed chorobami, przenoszonymi przez nasiona ,patogenami znajdującymi się w glebie-duża skuteczność, łatwośc wykonania, zużycie preparatu- niski koszt
*na sucho- zaprawy pyliste bezpośrednio na nasiona
*półsucho- preparat z mała ilością wody(zawiesina)
*mokro-zanurzenie w płynnym preparacie
Inkrustacja- powlekanie cienką warstwą polimeru z dodatkiem środków ochrony roślin i barwników
Ułatwienie wysiewu- taśmowanie
Otoczkowanie-pokrycie subst otoczkujacej w celu zwiększenia masy (od 2 do 50 razy)
Moczenie nasion- przez 24 w temp 23, nast. Podusza aby nadawały się wo wysiewu siewnikiem
Podkiełkowywanie –działanie na uprzednio moczone nasiona temp 25-30, podkielkowane nasiona należy siać w momencie pękania łupiny nasiennej i  do wilgotnej ziemi
Stymulacja światłem laserowym-polem elektromagnetycznym lub elektrycznym
Podłoże do produkcji rozsady
*korzystne cechy fizyczne- dobra struktura, duża porowatość, prawidłowa pojemność wodna i pow, właściwy odczyn, zasobność w skł pokarmowe, wolne od chorobotwórczych mikrorg glebowych, nasion, chwastów
Dawniej używano ziemie ogrodnicze, np. kompostowe, darniowe, inspektowa(wymagająca odkażania, gorsze cechy fizyczne,zbyt ciężkie)
Obecnie stosuje się podłoża bezglebowe- organ i min- z torfu niskiego, wysokiego, kompostowanej kory, mieszanki torfu
Torf wysoki- ubogi w skł pokarmowe, po odkwaszeniu stanowi bardzo dobre , lekkie podłoze o dużej pojemności wodnej i sorpcyjnej, zapewnia odpowiednią dost wody i skł pokarmowych
Odkwaszenie- do Ph 6-6,5 po 2-3 dniach od nawożenia 6-10kg kredy
Pojemniki do produkcji rozsady
*skrzynki- plastikowe 50*40*10, z plastiku, ażurowe dno
*doniczki
*doniczki jednorazowego użytku-sadzone w pole wraz z rozsadą
-ziemne- śr. 4-10cm-doniczki ręczne lub mechaniczne (odkw.torf wysoki lub niski)
-torfowe(kostki torfowe)- formowanie z wilgotnego substratu docznikarkami ręcznymi lub maszynowymi
*torfowe brykiety pęczniejące(po nawożeniu 5-7krotny wzrost obj
*kostki z wełny mineralnej (rozs pomidora, ogórka do upraw bezglebowych pod osłonami,;paluszki- do wysiewu umieszczone w plastikowych tacach
*doniczki wielokrotnego użytku z tworzyw sztucznych(pojedyncze, pierścienie bez dna, wieldoniczki
Rozsada warzyw ciepłolubnych-w doniczkach plastikowych lub spinanych pierścieniach śr 6-8cm
Uprawa w pojedynczych doniczkach umożliwia
-wcześniejsze rozsatawienie rozsady(zapobiega wybiegnięciu)
-dłuższe przetrzymywanie rozsady,gdy nie można jej posadzić w przewodzianym terminie
Umożliwiają całkowitą mechanizację pr. Rozsady- linie automatyczne-napełnianie tac substratem , punktowy siew, siewnik pneumatyczny
Metody osłaniania gleby i roslin
*ściółkowanie gleby
*płaskie przykrycie –słony bezpośrednie
*niskie tunele
Ściółki organiczne- słoma,torf, obornik,liście, kora, trociny
Ściółki z tworzyw sztucznych-czarna folia PE,czarna włóknina PE(trwalsza, wytrzymała niż folia, przenikanie wody z opadów)(biała- w tunelach, czarno-biała)
Czarna folia
*niszczenie chwastów w okresie kiełkowania
*szybsze nagrzewanie się warstwy gleby
*zatrzymuje parowanie-lepsze wykorzystanie wody przez rośliny
*poprawa war.fotosanitarnych –izolacja r, od podłoza
*szybsze rozkładanie pasów folii-maszyny rozwijarki
*możliwość wcześniejszego siewu i sadzenia
bezpoś przykrywania (wiosenne osłanianie r w celu przyspieszeniapar)
-folia perforowana grub 0,o5 mm  -typ  A -typ B
-niestabilizowana przeciw, prom UV
Włókniny o gramaturze 17g, 19g 23 gr chronią przed
*przymrozkami
*silnymi wiatrami
*zbyt szybką utratą wody glebowej
*gryzoniami i ptakami
*szkodliwymi owadami
TUNELE NISKIE- osłona  z konstrukcją nośną o wys poniżej 150 cm)
(mniejszy koszt niż tuneli wysokich, ochrona przed chłodem, wiatrem, kier wch-zach, osłonięty od wiatru)
Rodzaje tuneli:
1.typowe wys 40-60 dł do 20cm
2.igołomskie wys 1.3-1.5cm dł do 30cm
3.zakroczyńskie wys 20-25cm dł do 1 m
Przykrywanie(folia PE 0,1mm, dolia UV 2,3,4,5, folie antykondensacyjne, folia EVA)
Najważniejsze zabiegi( nawadnianie, wietrzenie, nawożenie, odchwaszczanie)]]> Œroda 30 Listopad Œroda 30 Listopad http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=25#p25 25@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl Œroda 30 Listopad Œroda 30 Listopad http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=24#p24 24@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl Œroda 30 Listopad Œroda 30 Listopad http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=23#p23 23@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl 2.    W okresie miedzywojennym w PL uprawiano- 80135 tys ha
3.    Najwięcej warzyw produkuje się- Azja Europa Afryka Ameryka poł i centralna, Ameryka pół
4.    PL eksportuje- 10%
5.    Produkcja warzyw w PL- 5 mln ton
6.    Najwięcej pomidora produkuje się w- USA
7.    PL zajmuje miejsce w europie- 3-4
8.    Najwięcej warzyw spozywają- grecy, włosi, Hiszpanie
9.    Do warzyw wieloletnich nalezą- szparag, szczypiorek, szpinak, rabarbar
10.    Rosliny zimujące w polu i wysadzane wiosną- seler, karczoch, pietruszka, por
11.    Częścią użytkową u kalarepy jest- zgrubienie łodygowe
12.    Okres juwenilny młodociany u dwuletnich to-
13.    Najkrótszy okres juwenilny jest u-nburaka ćwikłowego
14.    Cebule dymke przechowuje się w temp która chroni przed zjarowizowaniem- 0C-20-25C (dla wieszej frakcji)
15.    Roślina dnia krótkiego to- chryzantema
16.    Do doświetlania roślin w okresie zimowym- sodowe/ jarzeniowe nie jestem pewna
17.    Aktywność fotosyntetyczna swiatła warunkuje promieniowanie- podczerwone
18.    W praktyce ogrodniczej najczęściej podnosi się CO2 do- 500-600ppm
19.    Najwieksza wrażliwość na zasolenie- kiełkowanie i wschody
20.    Warzywa najbardziej wrażliwe na zasolenie- papryka
21.    Część uzytkowa u salsefii- korzen
22.    W średniowieczu uprawiano w PL- cebula brokuł koper marchew
23.    W okresie miedzywojennym przeciętne spozycie w PL- ok.55kg/m
24.    Uzytki i straty w produkcji warzyw- 18%
25.    Produkcja warzyw w UE w 2008r- 66mln ton
26.    Najwieksza produkcja warzyw w woj.- mazowieckie, wielkopolskie, łódzkie
27.    W produkcji przetworów warzywnych największy udział stanową- mrożonki
28.    Spożycie warzyw i owoców w PL- 120 i 50
29.    Okres bezprzymrozkowy decyduje w PL o możliwości uprawy-
30.    Do warzyw ciepłolubnych- pomidor, oberżyna, pomidor, kawon
31.    Pośpiechowatość dwuletnich w 1 roku uprawy warunkuje- działanie na stożek wzrostu w fazie pojuwenilnej odpowiednio długiego okresu niskich temp
32.    Dł okresu jaryzacji dwuletnich jest to- niezbednia liczba dni trwanie obniżonej temp potrzebna do..gen
33.    Najkrótszy okres juwenilny jest u- buraka ćwikłowego
34.    Cebula wysadkową przechowuje się w temp sprzyjającej jaryzacji-
35.    Fotoperiodyzm- reakcja roślin kwitnieniem na czas trwania czasu ciemności i światła w ciagu doby
36.    Roślina dnia długiego nie jest- soja
37.    Miejscem odbioru bodźców świetlnych w reakcji fotoperiodycznej- liście
38.    Wpływ wzrastającej koncentracji CO2 na fotosynteze i plonowanie-
39.    Naturalnym źródłem CO2 nie jest-
40.    Warzywa najbardziej wrażliwe na zasolenie- sałata
41.    Część uzytkowa u szparaga- wypustki pędowe
42.    Produkcja warzyw w okresie miedzywojennym w PL- ok. 1,7 mln ton
43.    Konsumpcja krajowa warzyw stanowi ogół produkcji- 72%
44.    W latach 20tych w produkcji dominowały- marchew kapusta głowiasta cebula
45.    Najwieksza powierzchnie warzyw w PL stanowiły- cebula, kapusta, ogórek
46.    Produkcja warzyw dla przetwórstwa zlokalizowany jest- w optymalnych dla danego gatunku warunków klimatyczno- glebowych
47.    W eksporcie warzyw i ich przetworów największy udział mają- cebula kapusta kiszona
48.    Okres bezprzymrozkowy jest to czas od dnia wiosna do dnia jesienia kiedy- srednia dobowa temp powietrza nie jest niższa od 0C
49.    Do warzyw dwuletnich należą- cebula kalarepa seler jarmuż
50.    Pospiechowatość może wyst u warzyw- dwuletnich
51.    Rośliny wysadkowe u marchwi to- oczyszczone korzenie spichrzowe
52.    Dł okresu juwenilnego u dwuletnich- różni się u poszczególnych gatunków a nawet odmian
53.    Seler naciowy i korzeniowy to warzywa które w PL są z rozsady bo- uprawiane z siewu plonują słabiej
54.    Najładniejsze róze tworzy kalafior, gdy w okresie inicjacji róz panuje- 10-12C
55.    Roślina dnia długiego- ogórek
56.    Zmniejszenie intensywności swiatła o 2% może spowodować zmniejszenie plonu o- 1%
57.    Naturalna zawartość CO2 w powietrzu wynosi- 300-330ppm
58.    Dokarmianie roślin CO2 rozpoczyna się- 30min 1h po wschodzie słonca
59.    Warzywa najbardziej wrażliwe na zasolenie- ogórek
60.    Optymalna…-7,2-6,5

odp są chyba dobre]]> Wtorek 29 Listopad Wtorek 29 Listopad http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=22#p22 22@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl na ostatnim wykładzie babka powiedziala ze bedą np takie pytania:
zawartość CO2 w powietrzu
roślin dnia długiego
która roślina nie jest dnia krótkiego- pomidor
warunki konieczne do zjawiska pośpiechowatości
okres juwenilny- co to jest, jakie warzywa mają najdłuższy
wielkość spożycia warzyw i owoców
ile produkuje się warzyw w Polsce]]> Poniedziałek 28 Listopad Poniedziałek 28 Listopad http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=21#p21 21@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl Bazylia pos. (Ocimum basilicum) 1 roczna liscie zabarwione na czerwono cieplolubna łodyga wys  do 40cm liscie jajowate zielone  całobrzegie lub delikatnie poiłkowane  blaszka lis wygieta ku dolowi kwiaty białe  zebrane po 6 w niby okułkach korzen wiazkowy srednio głęboki kwitnie koniec lipca  SUR ziele olejek do 1,5% garbniki 5% flawonoidy sole mineralne  ZAS spożywczy pizza mieso  WYM cieplne i wilg optymalna temp 20-25st  wrazliwa na spadki temp  gleba zyzna  nasiona do gruntu co 40cm  koniec maja wschody po 2 tyg ZBI; 2 formy zbiór 1krotny scinamy przelom lipca sieprnia 2 forma 1 ciecie na początku kwitnienia na wys 15cm nast. Ciecie we wrzesniu suszyc w temp 30-35
Tymianek pos (Thymus Vulgaris) krzewinka dorasta do 40cm korzen zdrewniały rozgałęziony z duza ilością korzeni wiazkowych łodyga prosta wzniesiona  u nasady drewnieje pokryta szarymi włoskami liscie drobne jajowate kwiaty drobne  od zorzowej barwy do fioletowej czasami białe  kwitnie od czerwca do sierpnia owoc to niełupka  okragła drobna  SUR ziele olejek do 2,5% garbniki 10% flawonoidy fenolokwasy ZAS kosmetyka  przyprawa sosy miesa ryby  pobudza trawien ie  Wymnieznosi gleb podmokłych zakwaszonych  ziemia zasobna w wapn  stanowsikas cieplne osłonięte od wiatru  ZBI  raz przed pełnia kwitnienia  od drugiego roku 2,3 pokosy  suszymy w 30-35st
Szałwia lek (salvia officinalis) krzewinka wys do 60 cm łodyga zielona u nasady drewnieje  liscie ogonkowe podłużne jajowate liscie pokryte kutnerem kwiaty koloru ciemno fioletowego  rzadziej rozowe zakwita od 2 roku kwitnie od czerwca do lipca  sys korzeniowy wiazkowy owocem jest rozłupka rozpadajaca się na 4 niełubki SUR lisc olejek 2% garbniki 8-13% sole mineralne Wit. ZAS  kosmetyka preparaty do gardła  herbatki do miesa  WYM gleby ciepłe żyzne przepuszczalne  zasobne w wapn wysiwe do gruntu co 40 cm po 2 tyg wschody  ZBI w 1 roku jednorazowo w sierpniu ciecie na wys 5cm w 2 roku 2 zbiory  osdttani raz na poiczatku wrzesnia  suszymy 30-35st
Majeranek ogr ( Origanium  majorami) łodyga wzniesiona rozgałeziona na dole drewnieje wys 30cm liscie owalne całobrzegie zielone sys korzeniowy  płytki wiazkowy kwitnie niepozornie białawo  kwitnie w lipcu  owocem jest 4 dzielna rozłupka  2 formy majeranku 1 francuska duzy udziałlisci   zielona barwa zawr. Olejku 1,37% 2. niemiecka duzy udziałkwaiatów barwa zielono-szara zawr olejku 1,18%  SUR ziele olejek 2,5% flawonoidy garbniki 9% kwasy organiczne sole mineralne ZAS przyprawa  przyspiesza proces trawienia WYM stanowiska cieplne słoneczne bezwietrzne  1 roczna ros w Polsce  nasiona wysiewamy do gruntu pruszymy ziemia i wałujemy  wschody 3,4 tyg  ZBI  2,3 zbiory  1 ciecie na wys 5 cm suszenie 30-35st
Lebiodka pos (origanium vulgare) bylina do 80cm wytwarza kłacza  silnie rozgałeziona  łodyga wzniesiona 4-kaqnciasta w gorej czesci rozgałeziona liscie jajowate naprzeciwległe całobrzegie kwiaty rozowe  owocem jest drobna niełupka kwitnie od czerwca do wrzesnia SUR ziele olejek do 1% garbniki 4% fenolokwasyt flawonoidy ZAS przyprawa  przeciwbiegunkowa , bakteriobójcza WYM tereny wilgotne ciepłe z gleba zyzna przep7uszczalna o odczynie lekko zasadowym  wyziew do gruntu co 30,40cm  wysiewa się w I Pol kwietnia  2 tyg wschody  ZBI przed pełnia kwitnienia  scina się pedy niezdrfew iałe ulistnione suszenie 30-35st
Czamber ogr. (1roczna dorasta do 50cm łodyga wzniesiona rozgałeziona u dołuy drewniejaca  liscie lancetowate waskie drobne całobrzegie kwaity niepozorne białawe kwitnie od czerwca do wrzesnia  owocem jest rozłupnia rozpadajaca się na 4 rozłupki korzen wiazkowy nasiona jajo0wate czarnobrunatne SUR ziele olejek 0.5% garbniki 5% sub żywicowe i sluzowe sole min ZAS przyprawa pobudza trawienie przeciw biegunkowa spożywczy do ogorków papryki WYM bezwietrzne gleby żyzne przepuszczalne bogate w wapn  Nielubi gleb kwasnych  wysiew nasion do gruntu co 40 cm pozniej lekko ugniatamy wschody po 3 tyg ZBI na początku kwitnienia  w ciagu roku 3 zbioru  ciecie na 5 cm suszymy w 35\st
Melisa lek (melisa officinalis) bylina sys korzeniowy wiazkowy silnie rozwineity dorasta do 60cm łodyga wzniesiona u nasady drewnieje 4 kanciasta  liscie ogonkowe sercowatojajowate  kwaity wargowe drobne koloru białego lub zołtawe  kwitnie od czerwca do wrzesnia owocem jest rozłupka  wydziela cytrynowy zapach  SUR  lisc olejek 0,3% garbniki 15% gorycze fenolokwasy ZAS perfumy lecznictwo  uspokaja  poprawia trawienie WYM gleby wolne od chwastów nasłonecznione miejsca  wysiew do grintu  wysiewa się w kwietniu   co 40 cm ZBI w 1 roku raz od drugiego roku możliwość 3 zbiorów  suszenie 35st]]> Wtorek 22 Listopad Wtorek 22 Listopad http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl/viewtopic.php?pid=20#p20 20@http://www.ogrodnictwo-up.pun.pl
1. Szkodniki porzeczek wymienić podać rodzinę i rząd
2. Systematyka ślinnika lutazyńskiego czy coś takiego
3. Dymorfizm płciowy na czym polega
4. Chyba miałam wymienić szkodniki powodujące gołożery ( bielinek kapustnik , śmietki itp.)


GRUPA III część testowa – wykłady.

1.    jaki hormon powoduje metamorfozę:
- juwenilny
- ekdyzon
-testosteron
-żaden z wymienionych
2.coś o skórze owada , co ma budowę komórkową bodajże.
- oskórek
- endokutikulai pro kutikula coś takiego.
3. definicja pokolenia
4. etapy holometaboli
- jajo- larwa- poczwarka-imago
5. głównym elementem układu nerwowego jest
- neuron
6. pytanie o gnatosomę i idiosomę
7. coś o tracheolach że są o najmniejsze tchawki
8. jakie larwy występują u pluskwiaków ?  ( nazwa łacinska była podana)
- alodialne z wykształconą głową
- oligopodialne
- żadne z wymienionych ( prawidłowa odpowiedz)
9. dodatkowe gruczoły rozrodcze występują :
- samic
-samców
- samic i samców ( prawidłowa odpowiedz)


GRUPA III część z wykładów / opisowa
1.    Funkcje hemolimfy
2.    funkcje jelita środkowego
3.    cechy diapauzy
4.    jakie hormony są wykorzystywane przy zwalczaniu szkodników? – napisałam hormon linienia.
5.    systematyka chrząszczy bodajże- larwa imago odnóża jakie maja skrzydła przeobrażenie itp.
6.    napisać elementy aparatu gryzącego
7.    czynniki wpływające na pokolenie
8.    rodzaje skrzydeł i przykłady gdzie występują
9.    coś o populacji ( generacji ) czym jest .]]> Czwartek 17 Listopad Czwartek 17 Listopad